Shloka 11
Drupada’s Putrakāmeṣṭi: The Sacrificial Birth of Dhṛṣṭadyumna and Kṛṣṇā
अहं हि मनसा ध्याता सर्वान् नेष्यामि व: सदा । (न यातुधान्यहं त्वार्ये न चास्मि रजनीचरी । कन्या रक्षस्सु साध्व्यस्मि राज्ञि सालकटड्कटी ।। पुत्रेण तव संयुक्ता युवतिर्देववर्णिनी । सर्वान् वो5हमुपस्थास्ये पुरस्कृत्य वृकोदरम् ।। अप्रमत्ता प्रमत्तेषु शुश्रूषुरसकृत् त्वहम् ।) वृजिनात् तारयिष्यामि दुर्गेषु विषमेषु च,“आप अपने मनसे जब-जब मेरा स्मरण करेंगे, तब-तब सदा ही (सेवामें उपस्थित हो) मैं आपलोगोंको अभीष्ट स्थानोंमें पहुँचा दिया करूँगी। आर्ये! मैं न तो यातुधानी हूँ और न निशाचरी ही हूँ। महारानी! मैं राक्षस जातिकी सुशीला कन्या हूँ और मेरा नाम सालकटंकटी है। मैं देवोपम कान्तिसे युक्त और युवावस्थासे सम्पन्न हूँ। मेरे हृदयका संयोग आपके पुत्र भीमसेनके साथ हुआ है। मैं वृकोदरको सामने रखकर आप सब लोगोंकी सेवामें उपस्थित रहूँगी। आपलोग असावधान हों, तो भी मैं पूरी सावधानी रखकर निरन्तर आपकी सेवामें संलग्न रहूँगी। आपको संकटोंसे बचाऊँगी। दुर्गण एवं विषम स्थानोंमें यदि आप शीघ्रतापूर्वक अभीष्ट लक्ष्यतक जाना चाहते हों तो मैं आप सब लोगोंको अपनी पीठपर बिठाकर वहाँ पहुँचाऊँगी। आपलोग मुझपर कृपा करें, जिससे भीमसेन मुझे स्वीकार कर लें
ahaṁ hi manasā dhyātā sarvān neṣyāmi vaḥ sadā | (na yātudhānī ahaṁ tvārye na cāsmi rajanīcarī | kanyā rakṣaḥsu sādhvī asmi rājñi sāla-kaṭaṅkaṭī || putreṇa tava saṁyuktā yuvatīr deva-varṇinī | sarvān vo ’ham upasthāsye puraskṛtya vṛkodaram || apramattā pramatteṣu śuśrūṣur asakṛt tv aham | vṛjināt tārayiṣyāmi durgeṣu viṣameṣu ca ||)
หากพวกท่านระลึกถึงข้าในใจเมื่อใด ข้าจักนำพวกท่านทั้งปวงไปยังที่หมายอันปรารถนาได้เสมอ โอ สตรีผู้สูงศักดิ์ ข้ามิใช่ยาตุธานี และมิใช่นางอสูรผู้เที่ยวราตรี โอ พระราชินี ข้าเป็นกุมารีผู้มีศีลในหมู่รากษส นามของข้าคือ สาลกฏังกฏี เปล่งปลั่งดุจเทพและอยู่ในวัยเยาว์ หทัยของข้าได้ผูกพันกับพระโอรสของท่าน คือ ภีมเสน ด้วยวฤโกทรเป็นผู้นำหน้า ข้าจักอยู่รับใช้พวกท่านทั้งสิ้น แม้พวกท่านเผลอไผล ข้าก็จักระวังมั่นและปรนนิบัติซ้ำแล้วซ้ำเล่า ข้าจักช่วยให้พ้นจากภัยพิบัติ แม้ในถิ่นทุรกันดารและทางอันขรุขระ
वैशमग्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage highlights vigilant service and protective loyalty: even one from a feared community (Rākṣasas) can embody sādhutā (virtue) through steadfast care, truthful self-identification, and commitment to safeguarding others in danger.
Sālakaṭaṅkaṭī introduces herself to the queen, denies being a harmful night-demon, declares her affection for Bhīma (Vṛkodara), and promises to escort and protect the group—especially through difficult terrain—offering even to carry them swiftly, while requesting that Bhīma accept her.