Shloka 5
Kuntī–Brāhmaṇa Saṃvāda on Atithi-dharma and Crisis Strategy (Ādi Parva 149)
सर्ववातसहां नावं यन्त्रयुक्तां पताकिनीम् । शिवे भागीरथीतीरे नरैर्विस्रम्भिभि: कृताम्,परम बुद्धिमान् महात्मा विदुरको गुप्तचरद्वारा उस पापासक्त पुरोचनकी चेष्टाओंका भी पता चल गया था। इसीलिये उन्होंने उस समय उस बुद्धिमान् मनुष्यको वहाँ भेजा था। उसने मन और वायुके समान वेगसे चलनेवाली एक नाव पाण्डवोंको दिखायी, जो सब प्रकारसे हवाका वेग सहनेमें समर्थ और ध्वजा-पताकाओंसे सुशोभित थी। उस नौकाको चलानेके लिये यन्त्र लगाया गया था। वह नाव गंगाजीके पावन तटपर विद्यमान थी और उसे विश्वासी मनुष्योंने बनाकर तैयार किया था
sarvavātasahāṃ nāvaṃ yantrayuktāṃ patākinīm | śive bhāgīrathītīre narair visrambhibhiḥ kṛtām ||
ไวศัมปายนะกล่าวว่า ณ ฝั่งอันเป็นมงคลของภาคีรถี (คงคา) มีเรือลำหนึ่งซึ่งคนที่ไว้ใจได้สร้างและเตรียมไว้ สามารถทนลมได้ทุกทิศทุกทาง ติดตั้งกลไกช่วยพาย และประดับด้วยธงกับปฏากา เป็นการจัดเตรียมหนทางกู้ภัยอย่างลับ ๆ อันสะท้อนความรอบคอบไกลของวิทุระและปณิธานตามธรรมในการคุ้มครองผู้บริสุทธิ์จากการทรยศ
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights dharmic prudence: protecting the vulnerable through foresight and discreet, ethical action. Trustworthy allies and careful preparation become instruments of righteousness when confronting deceit.
A specially prepared, wind-resistant, flag-adorned boat with a rowing mechanism is stationed on the auspicious bank of the Gaṅgā (Bhāgīrathī), ready as a covert means of escape for those threatened by a hostile plot.