Shloka 4
Kuntī–Brāhmaṇa Saṃvāda on Atithi-dharma and Crisis Strategy (Ādi Parva 149)
ततः प्रवासितो विद्वान् विदुरेण नरस्तदा । पार्थानां दर्शयामास मनोमारुतगामिनीम्,परम बुद्धिमान् महात्मा विदुरको गुप्तचरद्वारा उस पापासक्त पुरोचनकी चेष्टाओंका भी पता चल गया था। इसीलिये उन्होंने उस समय उस बुद्धिमान् मनुष्यको वहाँ भेजा था। उसने मन और वायुके समान वेगसे चलनेवाली एक नाव पाण्डवोंको दिखायी, जो सब प्रकारसे हवाका वेग सहनेमें समर्थ और ध्वजा-पताकाओंसे सुशोभित थी। उस नौकाको चलानेके लिये यन्त्र लगाया गया था। वह नाव गंगाजीके पावन तटपर विद्यमान थी और उसे विश्वासी मनुष्योंने बनाकर तैयार किया था
tataḥ pravāsito vidvān vidureṇa naras tadā | pārthānāṃ darśayāmāsa manomārutagāminīm ||
ครั้นนั้น ชายผู้รอบรู้ซึ่งถูกส่งมาตามคำสั่งของวิทุระ ได้ชี้ให้เหล่าปารถะเห็นเรือลำหนึ่งที่แล่นรวดเร็วประหนึ่งจิตและลม เหตุการณ์นี้แสดงถึงการคุ้มครองอันตื่นรู้ตามธรรมของวิทุระ—ด้วยข่าวกรองลับเขาล่วงรู้กลอุบายอันชั่วร้ายของปุโรจนะ จึงจัดเตรียมหนทางหลบหนีอันปลอดภัยแก่ปาณฑพไว้ก่อนแล้ว
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Dharma is upheld not only by courage but also by prudent foresight: Vidura, acting ethically and discreetly, uses intelligence and careful planning to protect the innocent from a hidden, adharma-driven threat.
A wise agent, dispatched by Vidura, reveals to the Pāṇḍavas a very swift boat—arranged as part of a secret escape plan—after Vidura has learned of Purocana’s dangerous intentions.