Shloka 13
Hiḍimbā’s Petition, Conditional Union with Bhīma, and the Birth-Naming of Ghaṭotkaca (आदि पर्व, अध्याय १४३)
कृपमाचार्यपुत्रं च भूरिश्रवसमेव च । मान्यानन्यानमात्यांश्र ब्राह्मणांश्न तपोधनान्,तदनन्तर युधिष्ठिरने शंतनुनन्दन भीष्म, परम बुद्धिमान् विदुर, द्रोण, बाह्विक, कुरुवंशी सोमदत्त, कृपाचार्य, अश्वत्थामा, भूरिश्रवा, अन्यान्य माननीय मन्त्रियों, तपस्वी ब्राह्मणों, पुरोहितों, पुरवासियों तथा यशस्विनी गान्धारीदेवीसे मिलकर धीरे-धीरे दीनभावसे इस प्रकार कहा--
vaiśampāyana uvāca | kṛpam ācārya-putraṃ ca bhūriśravasam eva ca | mānyān anyān amātyāṃś ca brāhmaṇāṃś ca tapodhanān | tad-anantaraṃ yudhiṣṭhireṇa śaṃtanunandano bhīṣmaḥ paramabuddhimān viduraḥ droṇaḥ bāhvikaḥ kuruvaṃśī somadattaḥ kṛpācāryaḥ aśvatthāmā bhūriśravāḥ anye ca mānyā mantriṇaḥ tapasyā brāhmaṇāḥ purohitāḥ pauravāsinaś ca yaśasvinīṃ gāndhārī-devīm ca sametya śanaiḥ śanaiḥ dīna-bhāvena evaṃ uvāca ||
ไวศัมปายนะกล่าวว่า—ครั้นแล้ว ยุธิษฐิระได้เข้าไปพบกฤปาจารย์ อศวัตถามาโอรสแห่งอาจารย์ และภูริศรวัส พร้อมทั้งเสนาบดีผู้ควรเคารพอื่น ๆ และพราหมณ์ผู้ทรงตบะทั้งหลาย ต่อจากนั้นเขายังได้เข้าไปเฝ้าพระภีษมะโอรสแห่งพระศานตนุ ท่านวิทุระผู้ทรงปัญญายิ่ง ท่านโทรณะ ท่านพาหลีกะ โสมทัตตะแห่งวงศ์กุรุ กฤปาจารย์ และผู้ใหญ่ที่ควรบูชาอื่น ๆ ตลอดจนปุโรหิต ชาวเมือง และพระนางคานธารีผู้มีเกียรติยศ แล้วจึงกล่าวถ้อยคำอย่างช้า ๆ ด้วยความอ่อนน้อมและสลดใจ
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds dharma expressed as humility and proper conduct toward elders, teachers, counselors, and the spiritually accomplished. Yudhiṣṭhira’s slow, subdued approach signals ethical self-restraint and recognition that authority must be tempered by reverence, accountability, and compassion.
Vaiśampāyana narrates that Yudhiṣṭhira meets and pays respect to key Kuru elders and leaders—Bhīṣma, Vidura, Droṇa, Kṛpa, Aśvatthāmā, Bhūriśravas, Somadatta, Bāhlīka—along with ministers, Brahmins, priests, citizens, and Queen Gāndhārī, and then speaks to them in a humble, restrained manner.