Shloka 78
Hiḍimba’s Approach and Hiḍimbā’s Warning to Bhīmasena (हिडिम्बागमनम् / हिडिम्बा-भयवचनम्)
कर्शित व्याधितं क्लिन्नमपानीयमघासकम् | परिविश्वस्तमन्दं च प्रहर्तव्यमरेबलम्,जब शत्रुकी सेना दुर्बल, रोगग्रस्त, जल या कीचड़में फँसी, भूख-प्याससे पीड़ित और सब ओरसे विश्वस्त होकर निश्रेष्ट पड़ी हो, उस समय उसपर प्रहार करना चाहिये
karśita-vyādhitaṁ klinnam apānīyam aghāsakam | pariviśvastamandaṁ ca prahartavyam arebalam ||
เมื่อกองทัพศัตรูอ่อนล้า เจ็บป่วย ติดค้างในน้ำหรือโคลน ถูกความหิวกระหายบีบคั้น และนอนเฉื่อยชาเพราะความประมาทจากความมั่นใจเกินควร—เมื่อนั้นพึงเข้าตีในยามที่เขาไร้กำลัง
कणिक उवाच
Educational Q&A
The verse teaches a pragmatic, ruthless maxim of statecraft: strike the enemy precisely when it is weakened by exhaustion, disease, lack of supplies, and complacency—because that is when victory is easiest and most certain.
Kaṇika is giving political counsel in the Ādi Parva, presenting a hardline approach to dealing with rivals: do not wait for a fair fight; attack when the opponent’s army is trapped, depleted, and off guard.