Shloka 10
Hiḍimba’s Approach and Hiḍimbā’s Warning to Bhīmasena (हिडिम्बागमनम् / हिडिम्बा-भयवचनम्)
वधमेव प्रशंसन्ति शत्रूणामपकारिणाम् । सुविदीर्ण सुविक्रान्तं सुयुद्धं सुपलायितम्,“अपना अनिष्ट करनेवाले शत्रुओंका वध कर दिया जाय, इसीकी नीतिज्ञ पुरुष प्रशंसा करते हैं। अत्यन्त पराक्रमी शत्रुको भी आपत्तिमें पड़ा देख उसे सुगमतापूर्वक नष्ट कर दे। इसी प्रकार जो अच्छी तरह युद्ध करनेवाला शत्रु है, उसे भी आपत्तिकालमें ही अनायास ही मार भगाये। आपत्तिके समय शत्रुका संहार अवश्य ही करे। उस समय उसके सम्बन्ध या सौहार्द आदिका विचार कदापि न करे। तात! शत्रु दुर्बल हो, तो भी किसी प्रकार उसकी उपेक्षा न करे
vadhameva praśaṃsanti śatrūṇām apakāriṇām | suvidīrṇa-suvikrāntaṃ suyuddhaṃ supalāyitam ||
ไวศัมปายนะกล่าวว่า “บัณฑิตทั้งหลายสรรเสริญหนทางเดียวต่อศัตรูผู้ก่ออันตราย—คือสังหารเสีย เมื่อศัตรูแม้จะองอาจและกล้าหาญเพียงใด หากตกอยู่ในคราววิกฤตและเผยตัวไร้ที่กำบัง ก็พึงทำลายให้สิ้นได้โดยง่าย เช่นเดียวกัน แม้ศัตรูผู้ชำนาญศึก ในยามหายนะก็พึงฟันให้ล้มลงหรือบีบให้หนีไปโดยไม่ลังเล ในคราวคับขัน การกำจัดศัตรูเป็นหน้าที่; อย่าได้คำนึงถึงเครือญาติหรือมิตรไมตรีในเวลานั้น และแม้ศัตรูจะดูอ่อนแอ ก็อย่าได้ประมาทเขาเป็นอันขาด”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
It presents a hard-edged nīti principle: an enemy who has caused harm should be neutralized decisively, especially when he is vulnerable; sentimental ties such as friendship or kinship should not override strategic necessity in a crisis.
Vaiśaṃpāyana delivers a counsel-like statement emphasizing how one should deal with hostile adversaries—urging swift destruction or rout of the enemy when circumstances make it possible.