Shloka 17
Jatugṛha-dāhānantara-vṛttāntaḥ
Aftermath of the Lac House Fire
(कथमादित्यसंकाशं सूतो5मुं जनयिष्यति । एवं क्षत्रगुणैर्युक्ते शूरं समितिशो भनम् ।।) पृथिवीराज्यमहों<यं नाड्रराज्यं नरेश्वर: । अनेन बाहुवीर्येण मया चाज्ञानुवर्तिना,“इस सूर्य-सदृश तेजस्वी वीरको, जो इस प्रकार क्षत्रियोचित गुणोंसे सम्पन्न तथा समरांगणको सुशोभित करनेवाला है, कोई सूत जातिका मनुष्य कैसे उत्पन्न कर सकता है? राजा कर्ण अपने इस बाहुबलसे तथा मुझ-जैसे आज्ञापालक मित्रकी सहायतासे अंग- देशका ही नहीं, समूची पृथ्वीका राज्य पानेका अधिकारी है
vaishampāyana uvāca |
(katham āditya-saṅkāśaṃ sūto 'muṃ janayiṣyati |
evaṃ kṣatra-guṇair yukte śūraṃ samiti-śobhanam ||)
pṛthivī-rājyam aho 'yaṃ nāṅga-rājyaṃ nareśvaraḥ |
anena bāhu-vīryeṇa mayā cājñānuvartinā ||
ไฉนชนชั้นสูตะจะให้กำเนิดวีรบุรุษผู้สว่างดุจสุริยะนี้ได้—ผู้ประกอบด้วยคุณแห่งกษัตริย์และเป็นสง่าของสนามรบ? นเรศวรผู้นี้ควรค่าไม่เพียงอาณาจักรอังคะ หากควรได้ราชสมบัติทั่วพิภพ—ด้วยกำลังแขนของตน และด้วยแรงหนุนของเรา ผู้ตามคำสั่งโดยสัตย์
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds the epic’s ethical debate between inherited social identity and demonstrated worth: the speaker argues that Karṇa’s radiance, kṣatriya virtues, and battlefield excellence establish his fitness for sovereignty more than claims about birth.
In Vaiśampāyana’s narration, a speaker (contextually praising Karṇa) challenges the idea that a sūta could father such a sun-like warrior, then asserts that Karṇa deserves not only Aṅga but even dominion over the whole earth, aided by the speaker’s loyal support.