Shloka 37

वैशम्पायन उवाच (ततो राजानमामन्त्र्य गाड़ेयं च पितामहम्‌ । अभिषेकस्य सम्भारान्‌ समानीय द्विजातिभि: ।।) ततस्तस्मिन्‌ क्षणे कर्ण: सलाजकुसुमैर्घटै: । काज्चनै: काज्चने पीठे मन्त्रविद्धिर्महारथ:,वैशम्पायनजी कहते हैं--राजन्‌! तदनन्तर दुर्योधनने राजा धृतराष्ट्र और गंगानन्दन भीष्मकी आज्ञा ले ब्राह्मणोंद्वारा अभिषेकका सामान मँगवाया। फिर उसी समय महाबली एवं महारथी कर्णको सोनेके सिंहासनपर बिठाकर मन्त्रवेत्ता ब्राह्मणोंने लावा और फूलोंसे युक्त सुवर्णमय कलशोंके जलसे अंगदेशके राज्यपर अभिषिक्त किया। तब मुकुट, हार, केयूर, कंगन, अंगद, राजोचित चिह्न तथा अन्य शुभ आभूषणोंसे विभूषित हो वह छत्र, चँवर तथा जय-जयकारके साथ राज्यश्रीसे सुशोभित होने लगा

vaiśampāyana uvāca | (tato rājānam āmantrya gāṅgeyaṃ ca pitāmaham | abhiṣekasya sambhārān samānīya dvijātibhiḥ ||) tatas tasmin kṣaṇe karṇaḥ salājakusumair ghaṭaiḥ | kāñcanaiḥ kāñcane pīṭhe mantraviddhir mahārathaḥ ||

ไวศัมปายนะกล่าวว่า—ครั้นแล้ว ทุรโยธนะได้ลาราชาธฤตราษฏระและปิตามหะภีษมะโอรสแห่งคงคา แล้วให้เหล่าทวิชะ (พราหมณ์) จัดเตรียมเครื่องประกอบพิธีอภิเษกให้พร้อม ในกาลนั้นเอง กรรณะผู้มีกำลังยิ่ง มหารถะ ได้ถูกเชิญให้นั่งเหนือราชบัลลังก์ทองคำ; พราหมณ์ผู้รู้มนตร์ได้ใช้น้ำจากหม้อทองคำซึ่งประดับด้วยข้าวคั่วและดอกไม้ ทำพิธีอภิเษกสถาปนาเขาเป็นกษัตริย์แห่งแคว้นอังคะ ครั้นแล้ว เมื่อทรงมงกุฎ สร้อยคอ พาหุรัด กำไล องคท และเครื่องหมายราชอิสริยยศพร้อมเครื่องประดับมงคลอื่น ๆ ท่ามกลางฉัตร พัดจามระ และเสียงโห่ร้องชัย เขาก็รุ่งเรืองด้วยพระสิริแห่งราชสมบัติ.

वैशम्पायनःVaishampayana
वैशम्पायनः:
Karta
TypeNoun
Rootवैशम्पायन
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
Karta
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3rd, Singular
ततःthen/thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः
राजानम्the king
राजानम्:
Karma
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Accusative, Singular
आमन्त्र्यhaving invited/asked leave of
आमन्त्र्य:
Karta
TypeVerb
Rootआ-√मन्त्र्
FormAbsolutive (Gerund), Parasmaipada
गाङ्गेयम्the son of Ganga (Bhishma)
गाङ्गेयम्:
Karma
TypeNoun
Rootगाङ्गेय
FormMasculine, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
पितामहम्the grandsire
पितामहम्:
Karma
TypeNoun
Rootपितामह
FormMasculine, Accusative, Singular
अभिषेकस्यof the consecration
अभिषेकस्य:
TypeNoun
Rootअभिषेक
FormMasculine, Genitive, Singular
सम्भारान्materials/preparations
सम्भारान्:
Karma
TypeNoun
Rootसम्भार
FormMasculine, Accusative, Plural
समानीयhaving brought/collected
समानीय:
Karta
TypeVerb
Rootसम्-आ-√नी
FormAbsolutive (Gerund), Parasmaipada
द्विजातिभिःby the twice-born (brahmins etc.)
द्विजातिभिः:
Karana
TypeNoun
Rootद्विजाति
FormMasculine, Instrumental, Plural
ततःthen
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः
तस्मिन्in that
तस्मिन्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
क्षणेmoment
क्षणे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootक्षण
FormMasculine, Locative, Singular
कर्णःKarna
कर्णः:
Karta
TypeNoun
Rootकर्ण
FormMasculine, Nominative, Singular
he
:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
लाजकुसुमैःwith parched grain and flowers
लाजकुसुमैः:
Karana
TypeNoun
Rootलाजकुसुम
FormNeuter, Instrumental, Plural
घटैःwith jars/pots
घटैः:
Karana
TypeNoun
Rootघट
FormMasculine, Instrumental, Plural
काञ्चनैःgolden
काञ्चनैः:
Karana
TypeAdjective
Rootकाञ्चन
FormMasculine, Instrumental, Plural
काञ्चनेon a golden (one)
काञ्चने:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootकाञ्चन
FormNeuter, Locative, Singular
पीठेseat/throne
पीठे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपीठ
FormNeuter, Locative, Singular
मन्त्रविद्भिःby mantra-knowers (priests)
मन्त्रविद्भिः:
Karana
TypeNoun
Rootमन्त्रविद्
FormMasculine, Instrumental, Plural
महारथःgreat chariot-warrior
महारथः:
Karta
TypeNoun
Rootमहारथ
FormMasculine, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
D
Duryodhana
D
Dhṛtarāṣṭra
B
Bhīṣma (Gāṅgeya, Pitāmaha)
K
Karṇa
B
Brahmins (Dvijas)
A
Aṅga (kingdom)
A
abhiṣeka (consecration)
K
kāñcana pīṭha (golden throne)
G
ghaṭa (golden jars)
L
lājā (parched grain)
K
kusuma (flowers)
M
mantra (Vedic formulas)

Educational Q&A

Public ritual and honor can confer political legitimacy and bind loyalties; here, Duryodhana strengthens his faction by elevating Karṇa through a Vedic-style consecration, illustrating how power is reinforced through sanctioned ceremony even when it serves partisan ends.

After obtaining the assent of Dhṛtarāṣṭra and Bhīṣma, Duryodhana arranges the materials for a royal consecration. Brahmins then seat Karṇa on a golden throne and anoint him with water from auspiciously adorned golden jars, installing him as king of Aṅga.