Previous Verse
Next Verse

Shloka 16

आदि पर्व — जातुगृह-प्रसङ्गः: विदुरप्रेषित-खनकस्य सूचना तथा पलायन-मार्ग-निर्माणम्

Adi Parva 135: The Miner’s Warning and Construction of the Escape Passage

विदुर उवाच एष पार्थो महाराज फाल्गुन: पाण्डुनन्दन: । अवतीर्ण: सकवचस्तत्रैष सुमहास्वन:,विदुरने कहा--महाराज! ये पाण्डुनन्दन अर्जुन कवच बाँधकर रंगभूमिमें उतरे हैं। इसी कारण यह भारी आवाज हो रही है

vidura uvāca | eṣa pārtho mahārāja phālgunaḥ pāṇḍunandanaḥ | avatīrṇaḥ sa-kavacaḥ tatra eṣa su-mahā-svanaḥ ||

วิทุระทูลว่า “ข้าแต่มหาราช นี่คือปารถะ—ฟาลคุนะ โอรสอันเป็นที่รักของปาณฑุ—ลงสู่สังเวียนพร้อมสวมเกราะ เสียงกึกก้องอันยิ่งใหญ่นี้เกิดขึ้นเพราะเขานั่นเอง”

विदुरःVidura
विदुरः:
Karta
TypeNoun
Rootविदुर
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid/spoke
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3rd, Singular, Parasmaipada
एषःthis (man)
एषः:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
पार्थःson of Pṛthā (Arjuna)
पार्थः:
Karta
TypeNoun
Rootपार्थ
FormMasculine, Nominative, Singular
महाराजO great king
महाराज:
TypeNoun
Rootमहाराज
FormMasculine, Vocative, Singular
फाल्गुनःPhālguna (Arjuna)
फाल्गुनः:
Karta
TypeNoun
Rootफाल्गुन
FormMasculine, Nominative, Singular
पाण्डुनन्दनःson of Pāṇḍu
पाण्डुनन्दनः:
Karta
TypeNoun
Rootपाण्डुनन्दन
FormMasculine, Nominative, Singular
अवतीर्णःdescended/entered (has come down)
अवतीर्णः:
TypeVerb
Rootअव-तॄ
FormMasculine, Nominative, Singular, क्त (past passive participle)
सकवचःwith armor
सकवचः:
TypeAdjective
Rootसकवच
FormMasculine, Nominative, Singular
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
एषःthis (sound/one)
एषः:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
सुमहास्वनःvery great sound/noise
सुमहास्वनः:
Karta
TypeNoun
Rootसुमहास्वन
FormMasculine, Nominative, Singular

विदुर उवाच

V
Vidura
M
Mahārāja (Dhṛtarāṣṭra)
P
Pārtha (Arjuna)
P
Phālguna (Arjuna)
P
Pāṇḍu
K
kavaca (armour)
R
raṅgabhūmi (arena, implied by context)

Educational Q&A

The verse highlights kṣatriya readiness and disciplined preparedness: Arjuna’s armoured entry signifies resolve and duty, and the great sound underscores the moral weight and public consequence of heroic action in a royal setting.

Vidura identifies the newcomer to the king as Arjuna (Pārtha/Phālguna), noting that he has entered the arena wearing armour; the loud, powerful noise being heard is attributed to his arrival and martial presence.