Shloka 33
Ādi-parva Adhyāya 132 — Duryodhana’s Instructions to Purocana at Vāraṇāvata
Lākṣāgṛha Planning
स तु द्रोणस्य शिरसा पादौ गृहा[ परंतप: । अरण्यमनुसम्प्राप्य कृत्वा द्रोणं महीमयम्,शत्रुओंको संताप देनेवाले एकलव्यने द्रोणाचार्यके चरणोंमें मस्तक रखकर प्रणाम किया और वनमें लौटकर उनकी मिट्टीकी मूर्ति बनायी तथा उसीमें आचार्यकी परमोच्च भावना रखकर उसने थधर्नुर्विद्याका अभ्यास प्रारम्भ किया। वह बड़े नियमके साथ रहता था
sa tu droṇasya śirasā pādau gṛhā parantapaḥ | araṇyam anusamprāpya kṛtvā droṇaṃ mahīmayam ||
ไวศัมปายนะกล่าวว่า: แต่เอกลัพยะ ผู้เผาผลาญศัตรู ได้ก้มศีรษะลงแทบบาทท่านโทรณะแล้วถวายบังคม ครั้นกลับสู่อรัญญา เขาปั้นรูปโทรณะด้วยดิน และสถาปนาอาจารย์ไว้เป็นที่สูงสุดในดวงใจ จากนั้นจึงเริ่มฝึกวิชาธนูด้วยวัตรปฏิบัติอันเคร่งครัด
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights guru-bhakti and rigorous self-discipline: Ekalavya treats Droṇa as his teacher through reverent intention and sustained practice. At the same time, it sets up an ethical question central to the Ekalavya narrative—how access to knowledge and recognition can be shaped by social boundaries rather than merit alone.
Ekalavya bows at Droṇa’s feet, returns to the forest, makes an earthen image of Droṇa, and begins practicing archery with strict observances, mentally installing Droṇa as his supreme teacher.