Shloka 19
Ādi-parva Adhyāya 132 — Duryodhana’s Instructions to Purocana at Vāraṇāvata
Lākṣāgṛha Planning
आचार्य पुत्रात् तस्मात् तु विशेषोपचयेडपृथक् । न व्यहीयत मेधावी पार्थो5प्यस्त्रविदां वर:,अतः वे वारुणास्त्रसे तुरंत ही अपना कमण्डलु भरकर आचार्यपुत्रके साथ ही गुरुके समीप आ जाते थे, इसलिये आचार्यपुत्रसे किसी भी गुणकी वृद्धिमें वे अलग या पीछे न रहे। यही कारण था कि मेधावी अर्जुन अश्व॒त्थामासे किसी बातमें कम न रहे। वे अस्त्रवेत्ताओंमें सबसे श्रेष्ठ थे। अर्जुन अपने गुरुदेवकी सेवा-पूजाके लिये भी उत्तम यत्न करते थे। अस्त्रोंके अभ्यासमें भी उनकी अच्छी लगन थी। इसीलिये वे ट्रोणाचार्यके बड़े प्रिय हो गये
vaiśampāyana uvāca | ācārya-putrāt tasmāt tu viśeṣopacaye 'pṛthak | na vyahīyata medhāvī pārtho 'py astravidāṃ varaḥ ||
เพราะฉะนั้น ในเรื่องความก้าวหน้าเป็นพิเศษและการขัดเกลาที่ละเอียดลึกซึ้งนั้น ปารถะ (อรชุน) ผู้เฉลียวฉลาด—แม้เป็นยอดแห่งผู้รู้ศัสตราวุธ—ก็มิได้แยกห่างหรือด้อยกว่าบุตรของอาจารย์เลย ด้วยความภักดีต่อครู การปรนนิบัติ และความเพียรไม่หยุดยั้ง เขาจึงเสมอเทียมอัศวัตถามาในทุกประการ และเป็นที่รักยิ่งของโทฺรณะ
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Excellence is sustained by disciplined effort and respectful service to one’s teacher; even a naturally gifted student must remain diligent to avoid falling behind peers who have privileged access.
Vaiśampāyana explains that Arjuna, through intelligence and steady dedication, did not lag behind Droṇa’s son Aśvatthāman in advanced training, and thus became foremost among weapon-knowers and especially dear to Droṇa.