Shloka 48
Vāraṇāvata-prasaṃsā and the Pāṇḍavas’ Departure (वरणावत-प्रशंसा तथा पाण्डव-प्रयाणम्)
तच्च वाक्यमहं नित्यं मनसा धारयंस्तदा । सो<हं पितृनियोगेन पुत्रलोभाद् यशस्विनीम्,उनकी उस समय कही हुई इस बातको मैं अपने मनमें सदा याद रखता था। कुछ दिनोंके बाद पितरोंकी प्रेरणासे मैंने पुत्र-प्राप्तिके लोभसे परम बुद्धिमती, महान् व्रतका पालन करनेवाली, अन्निहोत्र, सत्र तथा शम-दमके पालनमें मेरे साथ सदा संलग्न रहनेवाली शरद्वानकी पुत्री यशस्विनी कृपीसे, जिसके केश बहुत बड़े नहीं थे, विवाह किया
tac ca vākyam ahaṃ nityaṃ manasā dhārayans tadā | so 'haṃ pitṛniyogena putralobhād yaśasvinīm kṛpīm vivāham akaravam |
ไวศัมปายนะกล่าวว่า “ถ้อยคำนั้นเราจดจำไว้ในใจเสมอ ต่อมา ด้วยบัญชาของปิตฤทั้งหลาย และด้วยความปรารถนาจะได้บุตร เราจึงอภิเษกกับกฤปี ผู้มีเกียรติ เป็นธิดาของศรทวัต—นางมิได้มีผมยาวนัก เป็นผู้มีปัญญายิ่งและมั่นคงในมหาวรต และนางย่อมประกอบอัคนิโหตร สัตรพิธี ตลอดจนการฝึกชะมะและทะมะร่วมกับเราอยู่เนืองนิตย์”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights dharma as obedience to legitimate ancestral injunctions and the ethical importance placed on continuing the family line; personal desire (for a son) is presented within a duty-bound framework rather than as mere indulgence.
The speaker says he continually remembered a prior statement, and later—prompted by the ancestors’ command and the wish for a son—he married Kṛpī, identified as the daughter of Śaradvat.