Previous Verse
Next Verse

Shloka 59

Adhyāya 123 — Droṇa’s Pedagogy: Arjuna’s Preeminence, Ekalavya’s Self-Training, and the Bhāsa-Lakṣya Trial

गीतमाधुर्यसम्पन्नौ विख्यातौ च हहाहुहू । इत्येते देवगन्धर्वा जग्मुस्तत्र नराधिप,भीमसेन तथा उग्रसेन, ऊर्णायु और अनघ, गोपति एवं धृतराष्ट्र, सूर्यवर्चा तथा आठवें युगप, तृणप, कार्ष्णि, नन्दि एवं चित्ररथ, तेरहवें शालिशिरा और चौदहवें पर्जन्य, पंद्रहवें कलि और सोलहवें नारद, ऋत्वा और बृहत्त्वा, बृहक एवं महामना कराल, ब्रह्मचारी तथा विख्यात गुणवान्‌ सुवर्ण, विश्वावसु एवं भुमन्यु, सुचन्द्र और शरु तथा गीतमाधुर्यसे सम्पन्न सुविख्यात हाहा और हूहू--राजन्‌! ये सब देवगन्धर्व वहाँ पधारे थे

gītamādhurya-sampannau vikhyātau ca hahā-huhū | ity ete deva-gandharvā jagmus tatra narādhipa ||

ไวศัมปายนะกล่าวว่า “ข้าแต่พระราชา คันธรรพะผู้เลื่องชื่อ หาหาและหูหู ผู้เปี่ยมด้วยความหวานแห่งบทเพลง พร้อมด้วยคันธรรพะทิพย์อื่น ๆ ได้มาถึง ณ ที่นั้น”

गीतsong; that which is sung
गीत:
Karta
TypeNoun
Rootगी (धातु) → गीत (कृदन्त)
FormNeuter, Nominative, Singular
माधुर्यsweetness
माधुर्य:
Karana
TypeNoun
Rootमाधुर्य (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Instrumental, Singular
सम्पन्नौendowed (with)
सम्पन्नौ:
Karta
TypeAdjective
Rootसम्पन्न (कृदन्त/विशेषण)
FormMasculine, Nominative, Dual
विख्यातौrenowned
विख्यातौ:
Karta
TypeAdjective
Rootविख्यात (कृदन्त/विशेषण)
FormMasculine, Nominative, Dual
and
:
TypeIndeclinable
Root
हाहाHāhā (a Gandharva)
हाहा:
Karta
TypeNoun
Rootहाहा (नाम, गन्धर्व-नाम)
FormMasculine, Nominative, Singular
हूहूHūhū (a Gandharva)
हूहू:
Karta
TypeNoun
Rootहूहू (नाम, गन्धर्व-नाम)
FormMasculine, Nominative, Singular
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
एतेthese
एते:
Karta
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम)
FormMasculine, Nominative, Plural
देवगन्धर्वाःdivine Gandharvas
देवगन्धर्वाः:
Karta
TypeNoun
Rootदेवगन्धर्व (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
जग्मुःwent
जग्मुः:
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
FormPerfect (Liṭ), Third, Plural
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
नराधिपO king (lord of men)
नराधिप:
TypeNoun
Rootनराधिप (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Vocative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
H
Hahā
H
Huhū
D
Deva-Gandharvas
N
Narādhipa (the king addressee)

Educational Q&A

The verse highlights the cultural-ethical ideal that refined arts (especially truthful, harmonious speech and song) are esteemed in sacred and royal settings; the presence of renowned Gandharvas signals auspiciousness and the honoring of excellence.

Vaiśampāyana informs the king that celebrated celestial Gandharvas—especially Hahā and Huhū, famed for melodious singing—arrived at the location, implying a gathering or event attended by divine performers.