Shloka 33
Adhyāya 123 — Droṇa’s Pedagogy: Arjuna’s Preeminence, Ekalavya’s Self-Training, and the Bhāsa-Lakṣya Trial
नीतिमन्तं महात्मानमादित्यसमतेजसम् । दुराधर्ष क्रियावन्तमतीवाद्भुतदर्शनम्,महात्मा इन्द्रके यों कहनेपर धर्मात्मा कुरुनन्दन महाराज पाण्डु बड़े प्रसन्न हुए और देवराजके वचनोंका स्मरण करते हुए कुन्तीदेवीसे बोले--“कल्याणि! तुम्हारे व्रतका भावी परिणाम मंगलमय है। देवताओंके स्वामी इन्द्र हमलोगोंपर संतुष्ट हैं और तुम्हें तुम्हारे संकल्पके अनुसार श्रेष्ठ पुत्र देना चाहते हैं। वह अलौकिक कर्म करनेवाला, यशस्वी, शत्रुदमन, नीतिज्ञ, महामना, सूर्यके समान तेजस्वी, दुर्धर्ष, कर्मठ तथा देखनेमें अत्यन्त अद्भुत होगा
nītimantaṃ mahātmānam ādityasamatejasam | durādharṣaṃ kriyāvantam atīvādbhuta-darśanam ||
เมื่ออินทราตรัสดังนั้น พระเจ้าปาณฑุผู้เป็นกุรุนันทนะและตั้งมั่นในธรรมก็ยินดียิ่งนัก ครั้นระลึกถึงพระดำรัสของเทวราชแล้ว จึงตรัสแก่พระนางกุนตีว่า—“กัลยาณี! ผลแห่งพรตของเจ้าจักเป็นมงคลยิ่ง พระอินทร์ผู้เป็นจอมแห่งเทวะทรงพอพระทัยแก่เรา และประสงค์จะประทานโอรสอันประเสริฐแก่เจ้าตามสัตย์สัญญา โอรสนั้นจักเป็นผู้ประกอบกิจอันเหนือสามัญ มีเกียรติยศ ปราบศัตรู รู้หลักนิติธรรม ใจใหญ่ดุจมหาบุรุษ มีรัศมีเสมอสุริยะ ยากผู้ใดจะต้านทาน ขยันกล้าในกิจการ และมีรูปโฉมอัศจรรย์ยิ่งนัก”
शक्र उवाच
Educational Q&A
The verse presents the ideal qualities of a divinely sanctioned leader: ethical discernment (nīti), greatness of soul, radiant excellence, invincibility grounded in strength, and effectiveness in action—suggesting that power is most auspicious when joined to virtue and wise conduct.
Indra (Śakra) is characterizing the extraordinary son he will grant—listing the child’s virtues and heroic traits as part of the boon narrative surrounding the begetting of exceptional offspring.