Droṇotpattiḥ and Dhanurveda-Prāpti
Origin of Droṇa and Acquisition of Martial Science
अपालयत् सर्ववर्णान् पिता पुत्रानिवौरसान् । यजमानो महायज्जैत्रद्वाणेभ्यो धनं ददौ,“उन महाराजमें दस हाथियोंका बल था। कुरुश्रेष्ठ! पुराणवेत्ता विद्वान् यशमें बढ़े-चढ़े हुए नरेन्द्र व्युषिताश्वके विषयमें यह यशोगाथा गाते हैं--“राजा व्युषिताश्व समुद्रपर्यन्त इस सारी पृथ्वीको जीतकर जैसे पिता अपने औरस पुत्रोंका पालन करता है, उसी प्रकार सभी वर्णके लोगोंका पालन करते थे। उन्होंने बड़े-बड़े यज्ञोंका अनुष्ठान करके ब्राह्मणोंको बहुत धन दिया
vaiśampāyana uvāca |
apālayat sarvavarṇān pitā putrān ivaurasān |
yajamāno mahāyajñair dvijebhyo dhanaṃ dadau ||
พระองค์ทรงอภิบาลประชาชนทุกวรรณะ ดุจบิดาถนอมเลี้ยงบุตรโดยชอบของตน และเมื่อทรงเป็นยชมานะประกอบมหากรตุทั้งหลาย ก็ทรงประทานทรัพย์แก่เหล่าทวิชะ (โดยเฉพาะพราหมณ์) อย่างอุดม
वैशम्पायन उवाच
Ideal kingship is framed as dharmic guardianship: a ruler should protect all sections of society impartially, like a father to his own children, and uphold sacred institutions through yajña and generous giving—especially supporting learned and ritual specialists.
Vaiśampāyana continues praising King Vyūṣitāśva: he is described as maintaining all varṇas with paternal care and, as a yajamāna, performing great sacrifices and distributing wealth to the dvijas.