Shloka 15

कृपकृपी-जननम्

The Birth of Kṛpa and Kṛpī; Kṛpa’s Attainment of Astras

Devanagari script

पाण्डुरुवाच अप्रजस्य महाभागा न द्वारं परिचक्षते,पाण्डुने कहा--महाभाग महर्षिगण! संतानहीनके लिये स्वर्गका दरवाजा बंद रहता है, ऐसा लोग कहते हैं। मैं भी संतानहीन हूँ, इसलिये दुःखसे संतप्त होकर आपलोगोंसे कुछ निवेदन करता हूँ। तपोधनो! मैं पितरोंके ऋणसे अबतक छूट नहीं सका हूँ, इसलिये चिन्तासे संतप्त हो रहा हूँ

Transliteration

pāṇḍur uvāca aprajasya mahābhāgā na dvāraṃ paricakṣate |

Translation

ปาณฑุกล่าวว่า “โอ มุนีผู้เป็นมหาภาคทั้งหลาย! ผู้คนกล่าวกันว่า ผู้ไร้บุตรย่อมไม่อาจให้ประตูสวรรค์และโลกอันสูงส่งเปิดรับได้ ข้าพเจ้าก็ไร้บุตรเช่นกัน; ด้วยเหตุนั้นจึงถูกความทุกข์เผาผลาญ และขอกราบทูลคำวิงวอนนี้ต่อท่านทั้งหลาย โอ ผู้มั่งคั่งด้วยตบะ! ข้าพเจ้ายังมิได้หลุดพ้นจากหนี้ที่มีต่อบรรพชน จึงถูกความกังวลทรมานอยู่”

Word by Word

• {'pāṇḍuḥ': 'King Pāṇḍu', 'uvāca': 'said', 'aprajasya': 'of one without offspring

• childless', 'mahābhāgāḥ': 'greatly fortunate

• venerable (vocative plural)', 'na': 'not', 'dvāram': 'gate

• doorway (figuratively, access to heaven/merit)', 'paricakṣate': 'they point out/declare

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Pāṇḍu
• mahārṣigaṇa (company of great sages)
• pitaraḥ (ancestors)

Educational Q&A

What is the core teaching?

The verse foregrounds the dharmic idea of pitṛ-ṛṇa: one is obligated to continue the lineage and offer ancestral rites; childlessness is portrayed as a spiritual and ethical anxiety because it threatens the fulfillment of duties to the ancestors and the continuity of dharma.

What is happening in the narrative?

King Pāṇḍu addresses a group of sages, lamenting his lack of offspring and the resulting fear that he cannot discharge his ancestral obligations; he prepares to petition them for guidance or means to obtain children and thereby fulfill his duties.