Previous Verse
Next Verse

Shloka 47

पाण्डोः श्राद्धं, सत्यवत्याः वनगमनम्, बाल्यस्पर्धा च

Pāṇḍu’s Śrāddha, Satyavatī’s Withdrawal, and Childhood Rivalry

राजपुत्रस्तु कौरव्य पाण्डुमूलफलाशन: । जगाम सह पत्नीभ्यां ततो नागशतं गिरिम्‌,जनमेजय! राजकुमार पाण्डु फल-मूलका आहार करते हुए अपनी दोनों पत्नियोंके साथ वहाँसे नागशत नामक पर्वतपर चले गये

rājaputrastu kauravya pāṇḍu-mūla-phalāśanaḥ | jagāma saha patnībhyāṃ tato nāgaśataṃ girim, janamejaya ||

โอ้ชนเมชยะ! ปาณฑุราชกุมารแห่งวงศ์กุรุ ผู้ดำรงชีพด้วยรากไม้และผลไม้ ได้ออกจากที่นั้นพร้อมด้วยพระมเหสีทั้งสอง เสด็จไปยังภูเขานามว่า ‘นาคศตะ’

राजपुत्रःthe king's son (prince)
राजपुत्रः:
Karta
TypeNoun
Rootराजपुत्र
FormMasculine, Nominative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
कौरव्यO Kauravya (descendant of Kuru)
कौरव्य:
TypeNoun
Rootकौरव्य
FormMasculine, Vocative, Singular
पाण्डुPandu
पाण्डु:
Karta
TypeNoun
Rootपाण्डु
FormMasculine, Nominative, Singular
मूलफलाशनःeating roots and fruits
मूलफलाशनः:
TypeAdjective
Rootमूलफलाशन
FormMasculine, Nominative, Singular
जगामwent
जगाम:
TypeVerb
Rootगम्
FormPerfect (Paroksha-bhuta), Third, Singular
सहtogether with
सह:
TypeIndeclinable
Rootसह
पत्नीभ्याम्with (his) two wives
पत्नीभ्याम्:
Karana
TypeNoun
Rootपत्नी
FormFeminine, Instrumental, Dual
ततःfrom there/then
ततः:
Apadana
TypeIndeclinable
Rootततः
नागशतम्Nagaśata (name)
नागशतम्:
TypeNoun
Rootनागशत
FormNeuter, Accusative, Singular
गिरिम्mountain
गिरिम्:
Karma
TypeNoun
Rootगिरि
FormMasculine, Accusative, Singular
जनमेजयO Janamejaya
जनमेजय:
TypeNoun
Rootजनमेजय
FormMasculine, Vocative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
J
Janamejaya
P
Pāṇḍu
P
Pāṇḍu's two wives (Kuntī and Mādrī)
N
Nāgaśata mountain
K
Kuru lineage (Kauravya)

Educational Q&A

The verse highlights restraint and simplicity: even a royal person can adopt an austere, non-indulgent way of life, implying that dharma may require stepping away from power and embracing self-control.

Vaiśampāyana tells Janamejaya that Pāṇḍu, living on roots and fruits, leaves his current place and travels with his two wives to a mountain named Nāgaśata.