पाण्डोः श्राद्धं, सत्यवत्याः वनगमनम्, बाल्यस्पर्धा च
Pāṇḍu’s Śrāddha, Satyavatī’s Withdrawal, and Childhood Rivalry
निर्मुक्तः सर्वपापेभ्यो व्यतीत: सर्ववागुरा: । न वशे कस्यचित् तिष्ठन् सधर्मा मातरिश्वन:,मैं सब पापोंसे सर्वथा मुक्त हो अविद्याजनित समस्त बन्धनोंको लाँघ जाऊँगा। किसीके वशमें न रहकर वायुके समान सर्वत्र विचरूँगा
vaiśampāyana uvāca | nirmuktaḥ sarvapāpebhyo vyatītaḥ sarvavāgurāḥ | na vaśe kasyacit tiṣṭhan sadharmā mātariśvanḥ ||
ไวศัมปายนะกล่าวว่า “เราจักพ้นจากบาปทั้งปวง ล่วงพ้นบ่วงและเครื่องผูกพันทั้งสิ้น ไม่อยู่ใต้อำนาจผู้ใด ตั้งมั่นในธรรม แล้วจักเที่ยวไปทั่วดุจสายลม”
वैशम्पायन उवाच
The verse presents an ethical ideal of inner freedom: one should become purified of wrongdoing, transcend the ‘nets’ that bind the mind (such as ignorance and attachment), and live self-governed—yet grounded in dharma—moving through the world with the unobstructed freedom symbolized by the wind.
In Vaiśampāyana’s narration, a speaker expresses a resolve or state of emancipation: having become free from sins and crossed beyond binding traps, he will not submit to anyone’s control and will range everywhere like Vāyu (Mātariśvan), while remaining aligned with dharma.