Next Verse

Shloka 1

Ādi Parva, Adhyāya 115 — Mādri’s request; invocation of the Aśvins; birth and naming of the Pāṇḍavas

अफ्-#-रल चतुर्दशाधिकशततमो< ध्याय: भूतराष्ट्रके गान्धारीसे एक सौ पुत्र तथा एक कन्याकी तथा करनेवाली वैश्यजातीय युवतीसे युयुत्सु नामक एक पुत्रकी उत्पत्ति वैशम्पायन उवाच ततः पुत्रशतं जज्ञे गान्धार्या जनमेजय । धृतराष्ट्रस्य वैश्यायामेकश्चापि शतात्‌ पर:,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! तदनन्तर धृतराष्ट्रके उनकी पत्नी गान्धारीके गर्भसे एक सौ पुत्र उत्पन्न हुए। धृतराष्ट्रकी एक दूसरी पत्नी वैश्यजातिकी कन्या थी। उससे भी एक पुत्रका जन्म हुआ। यह पूर्वोक्त सौ पुत्रोंसे भिन्न था

Vaiśampāyana uvāca: tataḥ putraśataṃ jajñe gāndhāryā janamejaya | dhṛtarāṣṭrasya vaiśyāyām ekaś cāpi śatāt paraḥ ||

ไวศัมปายนะกล่าวว่า “โอ้ ชนเมชยะ ครั้นแล้ว บุตรชายหนึ่งร้อยคนได้บังเกิดจากคันธารี และธฤตราษฏระยังมีบุตรอีกหนึ่งคนจากสตรีวรรณะไวศยะ ซึ่งแตกต่างจากบุตรทั้งร้อยนั้น”

वैशम्पायनःVaishampayana
वैशम्पायनः:
Karta
TypeNoun
Rootवैशम्पायन
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
Karta
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3, Singular
ततःthen/thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
पुत्रशतम्a hundred sons
पुत्रशतम्:
Karta
TypeNoun
Rootपुत्र-शत
FormNeuter, Nominative, Singular
जज्ञेwere born/was born
जज्ञे:
TypeVerb
Rootजन्
FormPerfect, 3, Singular
गान्धार्याःfrom Gandhari
गान्धार्याः:
Apadana
TypeNoun
Rootगान्धारी
FormFeminine, Ablative, Singular
जनमेजयO Janamejaya
जनमेजय:
TypeNoun
Rootजनमेजय
FormMasculine, Vocative, Singular
धृतराष्ट्रस्यof Dhritarashtra
धृतराष्ट्रस्य:
TypeNoun
Rootधृतराष्ट्र
FormMasculine, Genitive, Singular
वैश्यायाम्in/through a Vaishya woman
वैश्यायाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवैश्या
FormFeminine, Locative, Singular
एकःone
एकः:
Karta
TypeAdjective
Rootएक
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
अपिalso
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
शतात्from the hundred
शतात्:
Apadana
TypeNoun
Rootशत
FormNeuter, Ablative, Singular
परःdifferent/other
परः:
TypeAdjective
Rootपर
FormMasculine, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
J
Janamejaya
G
Gāndhārī
D
Dhṛtarāṣṭra
A
a Vaiśya woman (Dhṛtarāṣṭra's consort)
H
hundred sons (Kauravas collectively)
O
one additional son (Yuyutsu, implied by chapter heading/tradition)

Educational Q&A

The verse foregrounds how dynastic outcomes arise from complex family structures: alongside the celebrated hundred sons of Gāndhārī, Dhṛtarāṣṭra also has a son by a Vaiśya consort. It subtly frames later ethical and political tensions by noting legitimate kinship that exists outside the primary royal marriage, inviting reflection on duty, recognition, and fairness within a lineage.

Vaiśampāyana continues the genealogy for King Janamejaya: Gāndhārī gives birth to a hundred sons, and Dhṛtarāṣṭra also fathers one additional son through a Vaiśya woman, explicitly stated to be separate from the hundred.