Previous Verse
Next Verse

Shloka 73

Ādi Parva, Adhyāya 103 — Dhṛtarāṣṭra–Gāndhārī Vivāha: Proposal, Consent, and the Vow

राज्ञो विचित्रवीर्यस्य सत्यवत्या मते स्थित: । ऋषच्विग्भि: सहितो भीष्म: सर्वैश्व कुरुपुड़वै:,धर्मात्मा गंगानन्दन भीष्मजी भाईकी मृत्युसे चिन्ता और शोकमें डूब गये। फिर माता सत्यवतीकी आज्ञाके अनुसार चलनेवाले उन भीष्मजीने ऋत्विजों तथा कुरुकुलके समस्त श्रेष्ठ पुरुषोंके साथ राजा विचित्रवीर्यके सभी प्रेतकार्य अच्छी तरह कराये

rājño vicitravīryasya satyavatyā mate sthitaḥ | ṛṣa-cvigbhiḥ sahito bhīṣmaḥ sarvaiś ca kurupuṅgavaiḥ ||

ไวศัมปายนะกล่าวว่า—ภีษมะ โอรสแห่งคงคาผู้ทรงธรรม แม้จะถูกความกังวลและความโศกจากการตายของน้องชายครอบงำ ก็ยังมั่นคงตามคำปรึกษาของสัตยวตี ครั้นมีพราหมณ์ผู้ประกอบพิธี (ฤตวิช) และบรรดาผู้อาวุโสผู้ประเสริฐแห่งวงศ์กุรุร่วมอยู่ด้วย เขาได้ให้ประกอบพิธีศพทั้งปวงของพระเจ้าวิชิตรวีรยะโดยครบถ้วนตามธรรมะ.

राज्ञःof the king
राज्ञः:
Sambandha
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Genitive, Singular
विचित्रवीर्यस्यof Vichitravīrya
विचित्रवीर्यस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootविचित्रवीर्य
FormMasculine, Genitive, Singular
सत्यवत्याby Satyavatī
सत्यवत्या:
Karana
TypeNoun
Rootसत्यवती
FormFeminine, Instrumental, Singular
मतेin the opinion/command
मते:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमत
FormNeuter, Locative, Singular
स्थितःstanding/abiding
स्थितः:
Karta
TypeVerb
Rootस्था
Formक्त (past passive participle), Masculine, Nominative, Singular
ऋषिwith sages
ऋषि:
Karana
TypeNoun
Rootऋषि
FormMasculine, Instrumental, Plural
ऋत्विग्भिःwith officiating priests
ऋत्विग्भिः:
Karana
TypeNoun
Rootऋत्विज्
FormMasculine, Instrumental, Plural
सहितःaccompanied (by)
सहितः:
Karta
TypeAdjective
Rootसह
Formक्त (past passive participle), Masculine, Nominative, Singular
भीष्मःBhīṣma
भीष्मः:
Karta
TypeNoun
Rootभीष्म
FormMasculine, Nominative, Singular
सर्वैःwith all
सर्वैः:
Karana
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
कुरुof the Kurus
कुरु:
Sambandha
TypeNoun
Rootकुरु
FormMasculine, Genitive, Plural
पाण्डवैःwith the Pāṇḍavas
पाण्डवैः:
Karana
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Instrumental, Plural

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
B
Bhīṣma
S
Satyavatī
V
Vicitravīrya
G
Gaṅgā
K
Kuru lineage (Kuru-kula)
Ṛtviks (officiating priests)

Educational Q&A

Even amid personal grief, a dharma-minded person upholds duty and proper rites: Bhīṣma subordinates sorrow to righteous action, honoring both the deceased king and Satyavatī’s directive.

After Vicitravīrya’s death, Bhīṣma—following Satyavatī’s counsel—assembles priests and Kuru elders and ensures that all the prescribed funerary ceremonies for the departed king are properly carried out.