Shloka 94
Āṇīmāṇḍavya–Upākhyāna
The Account of Āṇīmāṇḍavya and the Birth of Vidura
गाड़ेय उवाच दाशराज निबोधेदं वचन मे नरोत्तम । (ऋषयो वाथवा देवा भूतान्यन्तर्हितानि च । यानि यानीह शृण्वन्तु नास्ति वक्ता हि मत्सम: ।। इदं वचनमादत्स्व सत्येन मम जल्पत: ।) शृण्वतां भूमिपालानां यद् ब्रवीमि पितु: कृते,भीष्मने कहा--नरश्रेष्ठ निषादराज! मेरी यह बात सुनो। जो-जो ऋषि, देवता एवं अन्तरिक्षके प्राणी यहाँ हों, वे सब भी सुनें। मेरे समान वचन देनेवाला दूसरा नहीं है। निषाद! मैं सत्य कहता हूँ, पिताके हितके लिये सब भूमिपालोंके सुनते हुए मैं जो कुछ कहता हूँ, मेरी इस बातको समझो
gāḍeya uvāca dāśarāja nibodhedaṃ vacana me narottama | (ṛṣayo vāthavā devā bhūtāny antarhitāni ca | yāni yānīha śṛṇvantu nāsti vaktā hi matsamaḥ || idaṃ vacanam ādatsva satyena mama jalpataḥ |) śṛṇvatāṃ bhūmipālānāṃ yad bravīmi pituḥ kṛte |
กาฑेयกล่าวว่า “โอ้ราชาแห่งชาวประมง โอ้บุรุษผู้ประเสริฐ จงเข้าใจถ้อยคำของเราเถิด ขอให้เหล่าฤๅษี เทพยดา และสรรพสัตว์เร้นลับแห่งแดนที่มองไม่เห็นซึ่งอยู่ ณ ที่นี้ จงสดับด้วย เพราะไม่มีผู้กล่าววาจาเสมอเรา จงรับถ้อยคำนี้ไว้—เรากล่าวด้วยสัตย์จริง ต่อหน้าบรรดากษัตริย์ที่ชุมนุมกัน เรากล่าวสิ่งนี้เพื่อประโยชน์แห่งบิดาของเรา”
गाड़ेय उवाच
Educational Q&A
The passage foregrounds satya (truthfulness) and accountability: a public statement made before rulers, invoking sages and gods as witnesses, gains moral weight. It also highlights filial duty (pituḥ kṛte), presenting personal resolve as grounded in responsibility toward one’s father.
Gāḍeya addresses the Dāśa/Niṣāda king in a formal, public setting, calling on all present—human rulers and unseen witnesses—to hear. He asserts the authority of his speech and announces that what he is about to say is truthful and motivated by concern for his father.