Shloka 53
Āṇīmāṇḍavya–Upākhyāna
The Account of Āṇīmāṇḍavya and the Birth of Vidura
Devanagari script
यदीमां धर्मपत्नीं त्वं मत्तः प्रार्थयसेडनघ । सत्यवागसि सत्येन समयं कुरु मे ततः,“पापरहित नरेश! यदि इस कन्याको अपनी धर्मपत्नी बनानेके लिये आप मुझसे माँग रहे हैं, तो सत्यको सामने रखकर मेरी इच्छा पूर्ण करनेकी प्रतिज्ञा कीजिये; क्योंकि आप सत्यवादी हैं
Translation
ข้าแต่นเรศผู้ปราศจากมลทิน หากพระองค์ทรงขอนางจากข้าเพื่อให้นางเป็นธรรมปัตนีของพระองค์ ก็ขอพระองค์ทรงให้สัตย์โดยยึดความจริงเป็นพยาน ว่าจะทรงทำให้ความปรารถนาของข้าสำเร็จ เพราะพระองค์ทรงเป็นผู้สัตย์วาจา
Word by Word
यदिif
यदि:
TypeIndeclinable
Rootयदि
इमाम्this (her)
इमाम्:
Karma
TypePronoun/Adjective
Rootइदम्
FormFeminine, Accusative, Singular
धर्मपत्नीम्lawful wife
धर्मपत्नीम्:
Karma
TypeNoun
Rootधर्मपत्नी
FormFeminine, Accusative, Singular
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormNominative, Singular
मत्तःfrom me
मत्तः:
Apadana
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormAblative, Singular
प्रार्थयसेyou request/ask for
प्रार्थयसे:
TypeVerb
Rootप्रार्थय्
FormPresent, Second, Singular, Parasmaipada
अनघO sinless one
अनघ:
TypeNoun (vocative used as address)/Adjective
Rootअनघ
FormMasculine, Vocative, Singular
सत्यवाक्truth-speaking
सत्यवाक्:
TypeAdjective
Rootसत्यवाक्
FormMasculine, Nominative, Singular
असिyou are
असि:
TypeVerb
Rootअस्
FormPresent, Second, Singular
सत्येनby truth / with truth
सत्येन:
Karana
TypeNoun
Rootसत्य
FormNeuter, Instrumental, Singular
समयम्agreement, pledge
समयम्:
Karma
TypeNoun
Rootसमय
FormMasculine, Accusative, Singular
कुरुmake, do
कुरु:
TypeVerb
Rootकृ
FormImperative, Second, Singular, Parasmaipada
मेfor me / to me
मे:
Sampradana
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormDative, Singular
ततःthen, thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes