Shloka 49
Āṇīmāṇḍavya–Upākhyāna
The Account of Āṇīmāṇḍavya and the Birth of Vidura
पितुर्नियोगाद् भद्गं ते दाशराज्ञों महात्मन: । रूपमाधुर्यगन्धैस्तां संयुक्तां देवरूपिणीम्,'भीरु! तू कौन है, किसकी पुत्री है और क्या करना चाहती है?” वह बोली--'राजन! आपका कल्याण हो। मैं निषादकन्या हूँ और अपने पिता महामना निषादराजकी आज्ञासे धर्मार्थ नाव चलाती हूँ।' राजा शान्तनुने रूप, माधुर्य तथा सुगन्धसे युक्त देवांगनाके तुल्य उस निषादकन्याको देखकर उसे प्राप्त करनेकी इच्छा की। तदनन्तर उसके पिताके समीप जाकर उन्होंने उसका वरण किया
piturniyogād bhadraṁ te dāśarājño mahātmanaḥ | rūpamādhuryagandhaistāṁ saṁyuktāṁ devarūpiṇīm |
ไวศัมปายนะกล่าวว่า “ข้าแต่พระราชา ธิดาของท้าวทศราชผู้ใจกว้างนั้น ปฏิบัติตามบัญชาบิดา เลี้ยงชีพด้วยการพายเรือส่งผู้คนข้ามฟากเป็นกิจแห่งธรรม นางเพียบพร้อมด้วยรูปโฉม ความอ่อนหวาน และกลิ่นหอม ประหนึ่งนางฟ้า ครั้นพระเจ้าศานตนุทอดพระเนตร ก็เกิดความปรารถนาจะได้ครองคู่ จึงเสด็จไปหาบิดาของนางเพื่อขอแต่งงาน”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage highlights dharma as faithful performance of one’s assigned duty (the maiden ferries travelers by her father’s command) and frames royal desire within ethical procedure—approaching the guardian to seek marriage rather than taking by force.
Vaiśampāyana describes the fisher chief’s daughter as divinely attractive. King Śāntanu, captivated by her qualities, goes to her father (the Dāśarāja) to request her hand in marriage.