Shloka 396
Āṇīmāṇḍavya–Upākhyāna
The Account of Āṇīmāṇḍavya and the Birth of Vidura
मया दत्तं निजं पुत्र वीरं वीर गृहं नय । इसी प्रकार अंगिराके पुत्र देव-दानव-वन्दित बृहस्पति जिस शास्त्रको जानते हैं, वह भी आपके इस महाबाहु महात्मा पुत्रमें अंग और उपांगोंसहित पूर्णरूपसे प्रतिष्ठित है। जो दूसरोंसे परास्त नहीं होते, वे प्रतापी महर्षि जमदग्निनन्दन परशुराम जिस अस्त्र-विद्याको जानते हैं, वह भी मेरे इस पुत्रमें प्रतिष्ठित है। वीरवर महाराज! यह कुमार राजधर्म तथा अर्थशास्त्रका महान् पण्डित है। मेरे दिये हुए इस महाथनुर्धर वीर पुत्रको आप घर ले जाइये
mayā dattaṃ nijaṃ putraṃ vīraṃ vīra gṛhaṃ naya |
ไวศัมปายนะกล่าวว่า “เรามอบบุตรของเราเองแก่ท่านแล้ว—โอ้วีรบุรุษ จงรับวีรชนผู้นี้ไป และนำเขาเข้าสู่เรือนของท่านเถิด. ในกายของเขาได้สถิตมั่นพร้อมทั้งองค์ประกอบและสาขาย่อยทั้งปวง คือวิชชาศาสตรอันศักดิ์สิทธิ์ที่พระพฤหัสบดี โอรสแห่งอังคิรส ผู้เป็นที่เคารพของทั้งเทวะและอสูร รู้แจ้ง. และในเขายังสถิตมั่นด้วยวิชาอาวุธที่ปรศุราม ฤๅษีผู้ทรงเดช โอรสแห่งชามทัคนี ผู้ไม่มีผู้ใดพิชิตได้ รู้แจ้ง. ข้าแต่พระราชาผู้ประเสริฐยิ่ง เยาวชนผู้นี้เป็นมหาบัณฑิตในราชธรรมและอรรถศาสตร์. จงนำมหาธนูรธร วีรบุตรที่เรามอบให้นี้ ไปสู่เรือนของท่านเถิด.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
True fitness for kingship is not merely birth or strength but disciplined learning: sacred knowledge, the science of weapons, and the ethical-political duties of rule (rājadharma and arthaśāstra) must be integrated and fully established in the person.
The speaker formally bestows his son upon a king/hero and urges him to take the youth home, praising the son’s complete training—comparable to Bṛhaspati’s learning and Paraśurāma’s weapon-mastery—and presenting him as an accomplished expert in royal duty and statecraft.