Previous Verse
Next Verse

Shloka 2

Āṇīmāṇḍavya–Upākhyāna

The Account of Āṇīmāṇḍavya and the Birth of Vidura

दमो दान क्षमा बुद्धिह्लीर्धतिस्तेज उत्तमम्‌ । नित्यान्यासन्‌ महासत्त्वे शान्तनौ पुरुषर्षभे,उन महाबली नरश्रेष्ठ शान्तनुमें इन्द्रियसंयम, दान, क्षमा, बुद्धि, लज्जा, धैर्य तथा उत्तम तेज आदि सदगुण सदा विद्यमान थे

vaiśampāyana uvāca | damo dānaṃ kṣamā buddhir hrīr dhṛtis teja uttamam | nityāny āsan mahāsattve śāntanau puruṣarṣabhe ||

ในพระศานตนุ ผู้เป็นยอดบุรุษและผู้ทรงมหาสัตตะนั้น มีความสำรวมอินทรีย์ การให้ทาน ความอดกลั้น ปัญญา ความละอายอันงาม ความมั่นคง และเดชอันประเสริฐ ดำรงอยู่เป็นนิตย์.

दमःself-control
दमः:
Karta
TypeNoun
Rootदम
FormMasculine, Nominative, Singular
दानम्charity, giving
दानम्:
Karta
TypeNoun
Rootदान
FormNeuter, Nominative, Singular
क्षमाforbearance, forgiveness
क्षमा:
Karta
TypeNoun
Rootक्षमा
FormFeminine, Nominative, Singular
बुद्धिःintelligence, understanding
बुद्धिः:
Karta
TypeNoun
Rootबुद्धि
FormFeminine, Nominative, Singular
ह्रीःmodesty, shame
ह्रीः:
Karta
TypeNoun
Rootह्री
FormFeminine, Nominative, Singular
धृतिःsteadfastness, fortitude
धृतिः:
Karta
TypeNoun
Rootधृति
FormFeminine, Nominative, Singular
तेजःsplendor, vigor
तेजः:
Karta
TypeNoun
Rootतेजस्
FormNeuter, Nominative, Singular
उत्तमम्excellent, supreme
उत्तमम्:
Karta
TypeAdjective
Rootउत्तम
FormNeuter, Nominative, Singular
नित्यानिconstant, always-present (things/qualities)
नित्यानि:
Karta
TypeAdjective
Rootनित्य
FormNeuter, Nominative, Plural
आसन्were
आसन्:
TypeVerb
Rootअस्
FormImperfect (Lan), 3rd, Plural
महासत्त्वेin the great-souled one
महासत्त्वे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमहासत्त्व
FormMasculine, Locative, Singular
शान्तनौin Śāntanu
शान्तनौ:
Adhikarana
TypeNoun
Rootशान्तनु
FormMasculine, Locative, Singular
पुरुषर्षभेin the bull among men (best of men)
पुरुषर्षभे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपुरुषर्षभ
FormMasculine, Locative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
Ś
Śāntanu

Educational Q&A

The verse presents an ideal of dharmic kingship: true greatness is marked by inner virtues—self-restraint, generosity, forgiveness, discernment, modesty, steadfastness, and noble radiance—rather than by force alone.

The narrator Vaiśampāyana is describing King Śāntanu’s character, listing the enduring qualities that made him a ‘best of men’ and a powerful yet ethically grounded ruler.