Shloka 55
अनुक्रमणिकाध्यायः (Anukramaṇikā Adhyāya) — Invocation, Narrator Frame, and Textual Scope
पराशरात्मजो दिद्वान ब्रद्मर्षि: संशितव्रत: । तदाख्यानवरिष्ठं स कृत्वा द्वैपायन: प्रभु:,प्रशस्त व्रतधारी, निग्रहानुग्रह-समर्थ, सर्वज्ञ पराशरनन्दन ब्रह्मर्षि श्रीकृष्णद्वैघयायन इस इतिहासशिरोमणि महाभारतकी रचना करके यह विचार करने लगे कि अब शिष्योंको इस ग्रन्थका अध्ययन कैसे कराऊँ? जनतामें इसका प्रचार कैसे हो? द्वैपायन ऋषिका यह विचार जानकर लोकगुरु भगवान् ब्रह्मा उन महात्माकी प्रसन्नता तथा लोककल्याणकी कामनासे स्वयं ही व्यासजीके आश्रमपर पधारे
parāśarātmajo vidvān brahmarṣiḥ saṃśitavrataḥ | tadākhyānavariṣṭhaṃ sa kṛtvā dvaipāyanaḥ prabhuḥ ||
ทวૈปายนะผู้ทรงเดช โอรสแห่งปราศระ เป็นพรหมฤๅษีผู้รอบรู้และมั่นคงในวัตร ครั้นรจนานิทานอันประเสริฐยิ่งนี้แล้ว ก็รำพึงว่า ‘จักให้ศิษย์ทั้งหลายศึกษาได้อย่างไร และจักให้แพร่หลายสู่มหาชนได้อย่างไร’ เมื่อทรงทราบเจตนาของฤๅษีและปรารถนาให้ท่านยินดีพร้อมทั้งเพื่อสวัสดิภาพแห่งโลก พระพรหมผู้เป็นครูแห่งโลกทั้งปวงจึงเสด็จมาด้วยพระองค์เองยังอาศรมของวยาส
Educational Q&A
Great learning and spiritual discipline are fulfilled when knowledge is responsibly transmitted for the welfare of society. The verse highlights that composing a sacred history is not enough; ensuring its proper study and public benefit is also a dharmic duty.
After completing the Mahābhārata, Vyāsa reflects on how to teach it to disciples and spread it among people. Brahmā, understanding Vyāsa’s intention and seeking world-welfare, comes personally to Vyāsa’s hermitage.