Shloka 110
अनुक्रमणिकाध्यायः (Anukramaṇikā Adhyāya) — Invocation, Narrator Frame, and Textual Scope
दुर्योधनो मन्युमयो महाद्रुम: स्कन्ध: कर्ण: शकुनिस्तस्य शाखा: । दुःशासन: पुष्पफले समद्धे मूलं राजा धृतराष्ट्रोडमनीषी,दुर्योधन क्रोधमय विशाल वृक्षके समान है। कर्ण स्कन्ध, शकुनि शाखा और दुःशासन समृद्ध फल-पुष्प है। अज्ञानी राजा धृतराष्ट्र ही इसके मूल हैं-
duryodhano manyumayo mahādrumaḥ skandhaḥ karṇaḥ śakunistasya śākhāḥ | duḥśāsanaḥ puṣpaphale samṛddhe mūlaṃ rājā dhṛtarāṣṭro ’dhamanīṣī ||
ทุรโยธนะดุจพฤกษาใหญ่ที่ก่อขึ้นด้วยโทสะ; กรรณะเป็นลำต้น ศกุนิเป็นกิ่งก้าน และทุศาสนะเป็นดอกและผลอันดกดื่น รากของพฤกษานั้นคือพระเจ้าธฤตราษฏระ ผู้มีปัญญาอันต่ำทราม
Educational Q&A
Unchecked anger and unethical counsel grow into a destructive force; when a ruler lacks discernment and enables wrongdoing, he becomes the ‘root cause’ that sustains and nourishes collective adharma.
The verse uses an extended metaphor of a tree to characterize the Kaurava faction: Duryodhana as wrath itself, supported by key allies (Karna, Shakuni, Duhshasana), with Dhritarashtra’s misguided judgment presented as the underlying foundation that allows this hostile power to flourish.