Previous Verse
Next Verse

Shloka 80

Prākṛta-pralaya, Pratisarga Doctrine, and the Ishvara-Samanvaya of Yoga and Devotion

संवादो विष्णुना सार्धं शङ्करस्य महात्मनः / वरदानं तथापूर्वमन्तर्धानं पिनाकिनः

saṃvādo viṣṇunā sārdhaṃ śaṅkarasya mahātmanaḥ / varadānaṃ tathāpūrvamantardhānaṃ pinākinaḥ

เล่าถึงบทสนทนาของพระศังกรผู้มหาตมากับพระวิษณุ พร้อมการประทานพรของพระศิวะ และต่อมาอย่างอัศจรรย์ พระปินากินก็อันตรธานหายไปจากสายตา

saṃvādaḥdialogue; conversation
saṃvādaḥ:
Karma (कर्म) / Viṣaya (विषय)
TypeNoun
Rootsaṃvāda (प्रातिपदिक)
FormPumliṅga (पुंलिङ्ग), Prathamā (प्रथमा/1st), Ekavacana (एकवचन)
viṣṇunāwith/by Viṣṇu
viṣṇunā:
Sahakāraka (सहकारक) (co-participant)
TypeNoun
Rootviṣṇu (प्रातिपदिक)
FormPumliṅga (पुंलिङ्ग), Tṛtīyā (तृतीया/3rd), Ekavacana (एकवचन)
sārdhamtogether with
sārdham:
Saha (सह)
TypeIndeclinable
Rootsārdham (अव्यय)
FormUpapada-avyaya (उपपद-अव्यय), ‘with’ governing instrumental
śaṅkarasyaof Śaṅkara (Śiva)
śaṅkarasya:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootśaṅkara (प्रातिपदिक)
FormPumliṅga (पुंलिङ्ग), Ṣaṣṭhī (षष्ठी/6th), Ekavacana (एकवचन)
mahātmanaḥof the great-souled one
mahātmanaḥ:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootmahātman (प्रातिपदिक) = mahā + ātman
FormPumliṅga (पुंलिङ्ग), Ṣaṣṭhī (षष्ठी/6th), Ekavacana (एकवचन); epithet in apposition to śaṅkarasya
varadānamgranting of a boon
varadānam:
Karma (कर्म) / Viṣaya (विषय)
TypeNoun
Rootvaradāna (प्रातिपदिक) = vara + dāna
FormNapumsaka (नपुंसकलिङ्ग), Prathamā (प्रथमा/1st), Ekavacana (एकवचन)
tathāthus; likewise
tathā:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
FormAdverb (क्रियाविशेषण)
apūrvamunprecedented; extraordinary
apūrvam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootapūrva (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka (नपुंसकलिङ्ग), Dvitīyā (द्वितीया/2nd) or Prathamā (प्रथमा/1st), Ekavacana (एकवचन); used adverbially ‘unprecedentedly’ or as qualifier
antardhānamdisappearance; vanishing
antardhānam:
Karma (कर्म) / Viṣaya (विषय)
TypeNoun
Rootantardhāna (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka (नपुंसकलिङ्ग), Prathamā (प्रथमा/1st), Ekavacana (एकवचन)
pinākinaḥof Pinākin (Śiva)
pinākinaḥ:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootpinākin (प्रातिपदिक)
FormPumliṅga (पुंलिङ्ग), Ṣaṣṭhī (षष्ठी/6th), Ekavacana (एकवचन); ‘bearer of Pināka’ (Śiva)

Narrator (Purana-vakta, reporting the topic/contents of the passage)

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

V
Vishnu
S
Shankara (Shiva)
P
Pinakin (Shiva)

FAQs

Indirectly: by foregrounding a Shiva–Vishnu saṃvāda, the verse signals the Purana’s tendency to present sectarian forms as converging expressions of one supreme divinity, pointing toward a unitive (non-contradictory) understanding of the highest reality.

No explicit practice is taught in this line; it functions as a narrative heading. In Kurma Purana’s broader Shaiva-Vaishnava synthesis, such divine dialogues typically frame dharma and yoga teachings (including Pashupata-oriented disciplines), but this verse itself only announces the discourse, boon, and antardhāna.

It places Shiva (Shankara/Pinākin) in direct sacred dialogue with Vishnu and presents Shiva as a boon-giver, emphasizing mutual recognition and a harmonized theological frame rather than rivalry—an important Kurma Purana motif of Shiva–Vishnu unity.