Previous Verse
Next Verse

Shloka 29

Prākṛta-pralaya, Pratisarga Doctrine, and the Ishvara-Samanvaya of Yoga and Devotion

सर्वेश्वराः सर्ववन्द्याः शाश्वतानन्तभोगिनः / एकमेवाक्षरं तत्त्वं पुंप्रधानेश्वरात्मकम्

sarveśvarāḥ sarvavandyāḥ śāśvatānantabhoginaḥ / ekamevākṣaraṃ tattvaṃ puṃpradhāneśvarātmakam

บรรดาจอมแห่งโลกทั้งปวงควรแก่การสักการะ และเสวยสุขอันนิรันดร์ไร้ที่สุด; กระนั้นสัจตัตตวะมีเพียงหนึ่ง—อักษระอันไม่เสื่อม—ซึ่งมีสภาพเป็นปุรุษะ ประธาน และอีศวร।

सर्वेश्वराःlords of all
सर्वेश्वराः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसर्वेश्वर (प्रातिपदिक; सर्व+ईश्वर)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (1st) बहुवचनम्; विशेषणम्
सर्ववन्द्याःrevered by all
सर्ववन्द्याः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसर्ववन्द्य (प्रातिपदिक; सर्व+वन्द्य)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (1st) बहुवचनम्; विशेषणम्
शाश्वत-अनन्त-भोगिनःeternal, enjoying endless (bliss)
शाश्वत-अनन्त-भोगिनः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootशाश्वत + अनन्त + भोगिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (1st) बहुवचनम्; बहुपद-कर्मधारयः विशेषणम्
एकम्one
एकम्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd) एकवचनम्; तत्त्वम् इति विशेष्यस्य विशेषणम्
एवindeed/alone
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (emphasis)
अक्षरम्the imperishable (syllable/principle)
अक्षरम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअक्षर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd) एकवचनम्; तत्त्वम् इत्यस्य समानाधिकरणम्
तत्त्वम्reality/principle
तत्त्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतत्त्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा (1st) एकवचनम्
पुं-प्रधान-ईश्वर-आत्मकम्having the nature of Puruṣa, Pradhāna, and Īśvara
पुं-प्रधान-ईश्वर-आत्मकम्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootपुंस् + प्रधान + ईश्वर + आत्मक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा (1st) एकवचनम्; बहुपद-तत्पुरुषः (आत्मक = having the nature of) तत्त्वम् इति विशेष्यस्य विशेषणम्

Lord Kurma (Vishnu) teaching in the Ishvara Gita section

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

I
Ishvara
P
Puruṣa
P
Pradhāna
A
Akṣara (Imperishable Reality)

FAQs

It points beyond all subordinate “lords” to a single imperishable Reality (akṣara-tattva), presenting it as the ultimate principle that integrates consciousness (Puruṣa), primordial nature (Pradhāna), and sovereign divinity (Īśvara).

The verse supports Ishvara-centered contemplation: meditating on the one Akṣara as the inner essence of Puruṣa–Pradhāna–Īśvara, a doctrinal basis for Pāśupata-style devotion and yogic absorption where the practitioner transcends limited cosmic powers and fixes awareness on the supreme Lord-principle.

By teaching one imperishable Īśvara-tattva behind all forms of lordship, it aligns with the Kurma Purana’s non-sectarian synthesis: the supreme Lord is one, while names and functions (often expressed as Shiva or Vishnu) are unified in that single Akṣara Reality.