Previous Verse
Next Verse

Shloka 19

Dāna-dharma: Types of Charity, Worthy Recipients, Vrata-Timings, and Śiva–Viṣṇu Propitiation

वैशाख्यां पौर्णमास्यां तु ब्राह्मणान् सप्त पञ्च वा / उपोष्य विधिना शान्तः शुचिः प्रयतमानसः

vaiśākhyāṃ paurṇamāsyāṃ tu brāhmaṇān sapta pañca vā / upoṣya vidhinā śāntaḥ śuciḥ prayatamānasaḥ

ในวันเพ็ญเดือนวิศาขะ เมื่อถืออุโบสถตามพิธีแล้ว ควรสงบ สำรวม บริสุทธิ์ และมีจิตตั้งมั่น จากนั้นจึงนอบน้อมบูชาพราหมณ์เจ็ดรูป หรืออย่างน้อยห้ารูป.

vaiśākhyāmon (the month of) Vaiśākha
vaiśākhyām:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootvaiśākhī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)
paurṇamāsyāmon the full-moon day
paurṇamāsyām:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootpaurṇamāsī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)
tuindeed/and
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle), emphasis/contrast
brāhmaṇānBrahmins
brāhmaṇān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootbrāhmaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), बहुवचन (Plural)
saptaseven
sapta:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsapta (प्रातिपदिक/संख्या)
Formसंख्यावाचक (numeral), अव्ययवत्/अविकारी; here qualifying brāhmaṇān
pañcafive
pañca:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpañca (प्रातिपदिक/संख्या)
Formसंख्यावाचक (numeral), अव्ययवत्/अविकारी; alternative count
or
:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootvā (अव्यय)
Formअव्यय; विकल्पार्थक निपात (disjunctive particle)
upoṣyahaving fasted
upoṣya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/पूर्वकर्म)
TypeVerb
Rootupa-vas (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), ‘having fasted’
vidhināaccording to the prescribed rule
vidhinā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootvidhi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular)
śāntaḥcalm
śāntaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootśānta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
śuciḥpure/clean
śuciḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootśuci (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
prayata-mānasaḥwith a disciplined mind
prayata-mānasaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootprayata (प्रातिपदिक) + mānasa (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास; पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)

Lord Kūrma (Vishnu) instructing the sages/Indradyumna tradition on vrata-dharma

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: vira

V
Vaiśākha
P
Paurṇamāsī
B
Brāhmaṇa
U
Upoṣa (fasting)

FAQs

It implies that spiritual merit is grounded in inner discipline—calmness (śānti), purity (śauca), and a controlled mind (prayata-mānasa). Such inner qualities are the practical doorway to realizing the Self beyond ritual action.

The verse highlights preparatory yogic disciplines: upoṣa (fasting as sense-restraint), śauca (purity), and mānasa-niyama (mental regulation). These align with Pāśupata-style emphasis on inner control supporting devotional observance.

By presenting vrata, purity, and disciplined mind as universally valid dharma, it reflects the Purāṇa’s integrative stance: the same inner yogic virtues support both Vaiṣṇava devotion (Kūrma/Vishnu) and Śaiva-Pāśupata spiritual culture.