Previous Verse
Next Verse

Shloka 48

Manvantaras, Indras, Saptarṣis, and the Seven Sustaining Manifestations; Vyāsa as Nārāyaṇa

कृष्णद्वैपायनो व्यासो विष्णुर्नारायणः स्वयम् / अपान्तरतमाः पूर्वं स्वेच्छया ह्यभवद्धरिः

kṛṣṇadvaipāyano vyāso viṣṇurnārāyaṇaḥ svayam / apāntaratamāḥ pūrvaṃ svecchayā hyabhavaddhariḥ

กฤษณะทไวปายนะ วยาส แท้จริงคือพระวิษณุ—นารายณ์เอง. กาลก่อนพระองค์เป็นอปานตรตมา; ด้วยพระประสงค์ของหริจึงทรงปรากฏเป็นรูปนี้.

कृष्णद्वैपायनःKṛṣṇa-Dvaipāyana
कृष्णद्वैपायनः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकृष्ण + द्वैपायन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; nominative singular; कर्मधारयः (appositional): 'Kṛṣṇa who is Dvaipāyana'
व्यासःVyāsa
व्यासः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootव्यास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; nominative singular
विष्णुःViṣṇu
विष्णुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; nominative singular
नारायणःNārāyaṇa
नारायणः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनारायण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; nominative singular
स्वयम्himself
स्वयम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formनिजवाचक-अव्यय (emphatic adverb): 'himself'
अपान्तरतमाःApāntaratamā (a former incarnation/name)
अपान्तरतमाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअपान्तरतमस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; nominative singular (name)
पूर्वम्formerly
पूर्वम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
Formकालवाचक-अव्यय (adverbial accusative): 'formerly/before'
स्वेच्छयाby his own will
स्वेच्छया:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootस्व + इच्छा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; instrumental singular; तत्पुरुषः: 'by (his) own will'
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), अवधान/हेतुवाचक; 'indeed/for'
अभवत्became
अभवत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ्-लकार (imperfect/past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; 'became/was'
हरिःHari
हरिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; nominative singular

A Purana narrator (Sūta/Pauraṇika voice) describing Vyāsa’s divine identity within the Kurma Purana’s Purva-bhaga narrative flow.

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: vira

K
Krishna-Dvaipayana Vyasa
V
Vishnu
N
Narayana
H
Hari
A
Apantaratama

FAQs

By identifying Vyāsa with Nārāyaṇa Himself, the verse implies a single supreme divine reality that can freely assume embodied roles for the protection and transmission of dharma—pointing to an underlying unity behind historical personalities.

No specific technique is prescribed in this verse; instead it establishes scriptural and guru-lineage authority by presenting Vyāsa as a deliberate manifestation of Hari—supporting the Kurma Purana’s broader Yoga-śāstra and Pāśupata-oriented teachings by grounding them in divine source.

Indirectly, it reinforces the Purana’s integrative stance: the same supreme Lord (Hari/Nārāyaṇa) manifests as Vyāsa to reveal dharma, a framework within which the Kurma Purana harmonizes Vaiṣṇava devotion with Śaiva (including Pāśupata) spiritual discipline.