Shloka 45
Genealogies from Purūravas to the Haihayas; Jayadhvaja’s Vaiṣṇava Resolve, Sage-Adjudication, and the Slaying of Videha
गृहस्थानां च सर्वे स्युर्ब्रह्मा वै ब्रह्मचारिणाम् / वैखानसानामर्कः स्याद् यतीनां च महेश्वरः
gṛhasthānāṃ ca sarve syurbrahmā vai brahmacāriṇām / vaikhānasānāmarkaḥ syād yatīnāṃ ca maheśvaraḥ
สำหรับคฤหัสถ์ ประหนึ่งว่าเทพทั้งปวงสถิตอยู่เป็นประธาน. สำหรับพรหมจารี เทวะประธานคือพระพรหม; สำหรับนักตบะไวขานสะ คือ อรกะ (พระอาทิตย์); และสำหรับยติผู้สละเรือน คือ พระมหेशวร (พระศิวะ) เป็นเจ้า.
Lord Kūrma (Viṣṇu) instructing on dharma and āśrama-oriented worship
Primary Rasa: shanta
FAQs
It frames spiritual life through āśrama-dharma: different disciplines approach the One sacred reality via distinct presiding deities—culminating in renunciation where Maheśvara symbolizes the highest orientation of the yati toward liberation.
The verse implies āśrama-specific sādhanā: gṛhasthas integrate devotion through all deities and duties; brahmacārins focus on disciplined study and restraint under Brahmā; Vaikhānasas adopt forest-ascetic observances aligned with Sūrya (tapas, purity, Vedic rites); yatins pursue renunciant yoga directed to Maheśvara—typically inner detachment, meditation, and liberation-oriented practice.
Spoken by Lord Kūrma (Viṣṇu), it honors Maheśvara (Śiva) as the presiding ideal for renunciants, reflecting the Kurma Purana’s non-sectarian synthesis where Viṣṇu teaches reverence for Śiva within a unified dharmic framework.