Previous Verse
Next Verse

Shloka 2

Sūrya-vaṃśa Genealogy and the Supremacy of Tapas: Gāyatrī-Japa, Rudra-Darśana, and Śatarudrīya Upadeśa

संज्ञा त्वाष्ट्री च सुषुवे सूर्यान्मनुमनुत्तमम् / यमं च यमुनां चैव राज्ञी रैवतमेव च

saṃjñā tvāṣṭrī ca suṣuve sūryānmanumanuttamam / yamaṃ ca yamunāṃ caiva rājñī raivatameva ca

สัญญา ธิดาของตวษฏฤ ได้ประสูติจากสุริยะซึ่งเป็นมนูผู้ประเสริฐยิ่ง และยังมี ยมะ ยมุนา ตลอดจน ราชญี และ ไรวตะ

saṃjñāSaṃjñā
saṃjñā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsaṃjñā (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
tvāṣṭrī(daughter) of Tvaṣṭṛ
tvāṣṭrī:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roottvāṣṭrī (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); patronymic/derivative: 'daughter of Tvaṣṭṛ' qualifying saṃjñā
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चयबोधक अव्यय)
suṣuvegave birth
suṣuve:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootsū (धातु)
FormPerfect (लिट्), 3rd Person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन), Ātmanepada (आत्मनेपद)
sūryātfrom Sūrya
sūryāt:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootsūrya (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Ablative (5th/पञ्चमी), Singular (एकवचन)
manumManu
manum:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootmanu (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
anut-tamamthe most excellent
anut-tamam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootanut-tama (प्रातिपदिक; अनु + उत्तम)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन); adjective qualifying manum; compound sense: 'exceedingly best'
yamamYama
yamam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootyama (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चयबोधक अव्यय)
yamunāmYamunā
yamunām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootyamunā (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चयबोधक अव्यय)
evaindeed
eva:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
FormEmphatic particle (अवधारणार्थक निपात)
rājñīRājñī
rājñī:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrājñī (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
raivatamRaivata
raivatam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootraivata (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
evaindeed
eva:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
FormEmphatic particle (अवधारणार्थक निपात)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चयबोधक अव्यय)

Sūta (narrator) recounting Purāṇic genealogy to the sages

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

S
Saṃjñā
T
Tvaṣṭṛ
S
Sūrya
M
Manu
Y
Yama
Y
Yamunā
R
Rājñī
R
Raivata

FAQs

This verse is genealogical rather than directly metaphysical; it frames dharma through cosmic lineage—Manu (lawgiver) and Yama (lord of justice) function as instruments of order, which later Purāṇic teaching links to the one Supreme Reality governing creation.

No specific yoga practice is taught in this verse; its relevance is foundational—by establishing Manu and Yama, it sets the dharmic framework within which the Kurma Purana later presents disciplines such as Pāśupata-oriented restraint, purity, and devotion as supports for yoga.

It does not explicitly discuss Śiva–Viṣṇu unity; instead, it provides the dharmic-cosmic backdrop (Manu and Yama) that the Kurma Purana later harmonizes with both Vaiṣṇava and Śaiva teachings, presenting a unified sacred order.