काम्येष्टिपशुविधान-प्रपाठकः (देवतारूप-नियोजनम्)
TS 2.1 functions as a modular catalogue of kāmya applications, mapping desired outcomes (bhūti, grāma, prajā, anna, brahmavarcasa, victory, release from constraints) to devatā-alignment and offering-typology. The text repeatedly encodes a ritual-logic: the sacrificer ‘approaches’ (upadhāvati) the devatā with its ‘own share’ (svena bhāgadheyena), thereby transferring the devatā’s cosmic capacity into the sacrificer’s social and bodily sphere. Several anuvākas organize offerings by color/form as semiotic carriers of tejas/ruci (solar brilliance), prāṇa/apāna (vital polarity), and ahorātra (day-night generativity). The prapāṭhaka also embeds expiatory and restorative patterns (prāyaścitti motifs) and competitive/agonistic frames (spardhā, saṃgrāma), indicating its calendrical role as a decision-tree for selecting rite-variants across seasons and life-situations. In Shrauta geometry, it reads as a ‘routing layer’ connecting altar-space actions to macrocosmic correspondences.
Mantra 1
बार्हस्पत्यं सितिपृष्ठम् आ लभेत ग्रामकामो यः ग्लोस्कामयेत । पृष्ठं समानानां स्याम् इति । बृहस्पतिम् एव स्वेन भागधेयेनोप धावति । स एवैनं पृष्ठं समानानां करोति । ग्राम्य एव भवति । सितिपृष्ठो भवति । बार्हस्पत्यो ह्य् एष देवतया समृद्ध्यै । पौष्णं स्यामम् आ लभेतान्नकामः । अन्नं वै पूषा । पूषणम् एव स्वेन भागधेयेनोप धावति । स एवास्मै …
ผู้ปรารถนาหมู่บ้าน/ชุมชน พึงนำสัตว์บูชาที่เป็นของพระพฤหสปติชนิด “หลังขาว (sitipṛṣṭha)” มาถวาย ผู้ใดปรารถนาจะเป็น “หลัง/ผู้นำ” ท่ามกลางผู้เสมอกัน พึงเข้าไปใกล้พระพฤหสปติด้วยส่วนบูชาที่เป็นของตนเอง พระองค์ย่อมทำให้ผู้นั้นเป็น “หลัง/ผู้นำ” ในหมู่ผู้เสมอกัน เขาย่อมเป็นคนของหมู่บ้าน และเป็น “หลังขาว” เพราะสัตว์บูชานี้มีพระพฤหสปติเป็นเทวตา เพื่อความรุ่งเรือง ผู้ปรารถนาอาหาร พึงนำสัตว์บูชาสีดำ (śyāma) ที่เป็นของพระปูษันมาถวาย พระปูษันคืออาหารแท้จริง เขาเข้าไปใกล้พระปูษันด้วยส่วนบูชาของตนเอง แล้วพระองค์ย่อมเพื่อเขา…(ต้นฉบับขาดตอน)
Mantra 2
अनं प्र यच्छति । अन्नाद एव भवति । स्यामो भवति । एतद् वा अन्नस्य रूपम् । समृद्ध्यै मारुतं पृष्णिम् आ लभेत । अन्नकामस् । अन्नं वै मरुतः । मरुत एव स्वेन भागधेयेनोप धावति । त एवास्मा अन्नं प्र यच्छन्ति । अन्नाद एव भवति । पृष्णिर्भवति । एतद् वा अन्नस्य रूपम् । समृद्ध्यै ऐन्द्रम् अरुणम् आ लभेत । ऐन्द्रियकामस् । इन्द्रम् एव …
He bestows food; he becomes indeed a possessor of food. He becomes dark; this indeed is a form of food. For prosperity one should take a speckled (sacred element) for the Maruts, if he desires food; for food is the Maruts; he approaches the Maruts with their own allotted share; they in turn bestow food upon him; he becomes indeed a possessor of food. He becomes speckled; this indeed is a form of food. For prosperity one should take a ruddy (sacred element) for Indra, if he desires Indra-like power; (he wins) Indra indeed …
Mantra 3
स्वेन भागधेयेनोप धावति । स एवास्मिन्न् इन्द्रियं बध्नाति । इन्द्रियाव्य् एव भवति । अरुणो भ्रूमान् भवति । एतद् वा इन्द्रस्य रूपम् । समृद्ध्यै सावित्रम् उपध्वस्तम् आ लभेत । सनिकामः । सविता वै प्रसवानाम् ईशे । सवितारम् एव स्वेन भागधेयेनोप धावति । स एवास्मै सनिं प्र सुवति । दानकामा अस्मै प्रजा भवन्ति । उपध्वस्तो भवति । सावित्रो ह्य् एषः ॥
เขาเข้าไปหาด้วยส่วนแบ่งอันควรของตน และท่านนั้นเองย่อมสถาปนาพลังแห่งอินทรีย์ (indriya) ไว้ในผู้นี้ เขาย่อมเป็นผู้มีพลังอินทรีย์ เครื่องบูชาเป็นสัตว์สีแดงเรื่อและคิ้วดก—นั่นแลเป็นรูปของอินทรา เพื่อความรุ่งเรือง ผู้ปรารถนาบุตรพึงนำสัตว์ ‘ถูกขับไล่’ (upadhvasta) อันเป็นของสวิตฤ (Savitar) มาบูชา สวิตฤเป็นเจ้าแห่งการกระตุ้นให้เกิดทั้งหลาย เขาเข้าไปหาสวิตฤด้วยส่วนแบ่งอันควรของตน และท่านนั้นเองย่อมกระตุ้นให้บุตรเกิดแก่เขา ผู้ปรารถนาการให้ทาน ย่อมมีประชา/บุตรหลานเกิดขึ้นเพื่อเขา เครื่องบูชาเป็น ‘ถูกขับไล่’ เพราะพิธีนี้มีเทพประจำคือสวิตฤ
Mantra 4
देवतया समृद्ध्यै वैश्वदेवं बहुरूपम् आ लभेत । अन्नकामो वैश्वदेवं वा अन्नं विश्वान् एव देवान् स्वेन भागधेयेनोप धावति । त एवास्मा अन्नं प्र यच्छन्ति । अन्नाद एव भवति । बहुरूपो भवति । बहुरूपं ह्य् अन्नम् । समृद्ध्यै वैश्वदेवं बहुरूपम् आ लभेत । ग्रामकामो वैश्वदेवा वै सजातास् विश्वान् एव देवान् स्वेन भागधेयेनोप धावति । त एवास्मै …
For prosperity he should perform the All-gods (Vaiśvadeva), the multiform. Desirous of food, he verily approaches all the gods with his own allotted share; they grant him food; he becomes possessed of food; he becomes multiform, for food is multiform. For prosperity he should perform the All-gods, the multiform. Desirous of a village, the All-gods are indeed of one kin; he approaches all the gods with his own allotted share; they grant him …
Mantra 5
सजातान् प्र यच्छन्ति । ग्राम्य एव भवति । बहुरूपो भवति । बहुदेवत्यो ह्येष एषः । समृद्ध्यै प्राजापत्यं तूपरम् आ लभेत । यस्यानाज्ञातम् इव ज्योग् आमयेत् । प्राजापत्यो वै पुरुषः । प्रजापतिः खलु वै तस्य वेद । यस्यानाज्ञातम् इव ज्योग् आमयति । प्रजापतिम् एव स्वेन भागधेयेनोप धावति । स एवैनं तस्मात् स्रामान् मुञ्चति । तूपरो भवति । प्राजापत्यो ह्येष देवतया । समृद्ध्यै ॥
พวกเขานำสัตว์ที่เกิดร่วมพวกเดียวกันออกไปข้างหน้า จึงเป็นของฝ่ายสัตว์เลี้ยง และเป็นผู้มีรูปหลากหลาย เพราะเครื่องบูชานี้เป็นของเทพหลายองค์ เพื่อความรุ่งเรือง พึงนำโคตอน (tūpara) อันเป็นของปรชาปติ มาบูชา หากผู้ใดเจ็บป่วยเรื้อรังราวกับไม่ทราบเหตุ—บุรุษนั้นเป็นของปรชาปติ และปรชาปติย่อมรู้แน่ว่าใครเจ็บป่วยยืดเยื้อราวกับไม่ทราบเหตุ—เขาย่อมเข้าไปหาปรชาปติด้วยส่วนแบ่งอันควรของตน และท่านนั้นเองย่อมปลดเขาออกจากโรคเหล่านั้น โคตอนนั้นเป็นเครื่องบูชา เพราะพิธีนี้มีเทพประจำคือปรชาปติ เพื่อความรุ่งเรือง
Read Krishna Yajur Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.