Previous Verse
Next Verse

Shloka 61

Dīkṣā-bhedaḥ (Types of Initiation) — Lalitopākhyāna: Hayagrīva–Agastya Dialogue

गुरुबुद्ध्या नमेत्सर्वं दैवतं तृणमेव वा / प्रणमेद्देवबुद्ध्या तु प्रतिमां लोहमृन्मयीम्

gurubuddhyā nametsarvaṃ daivataṃ tṛṇameva vā / praṇameddevabuddhyā tu pratimāṃ lohamṛnmayīm

ด้วยปัญญาเห็นเป็นคุรุ พึงนอบน้อมต่อทุกสิ่ง—จะเป็นเทวะหรือแม้แต่หญ้า; แต่ด้วยปัญญาเห็นเป็นเทวะ พึงกราบไหว้ปฏิมาที่ทำด้วยโลหะหรือดิน

guru-buddhyāwith the attitude (that it is) the guru
guru-buddhyā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootguru + buddhi (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Instrumental (3rd/तृतीया), Singular; समासः—तत्पुरुष (guror buddhiḥ / guru-buddhi: notion of guru)
nametshould bow
namet:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootnam (धातु)
FormVidhi-liṅ (विधिलिङ्, Optative), Prathama-puruṣa (3rd), Eka-vacana (Singular); परस्मैपद
sarvameverything
sarvam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsarva (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular; सर्वनाम-विशेषणवत् (object: everything)
daivatama deity/divine object
daivatam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootdaivata (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular; apposition to sarvam (everything divine)
tṛṇama blade of grass
tṛṇam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottṛṇa (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular
evaindeed/just
eva:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
FormAvyaya; अवधारण-निपात (just/indeed)
or
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootvā (अव्यय)
FormAvyaya; विकल्पार्थक निपात
praṇametshould prostrate/bow
praṇamet:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra + nam (धातु)
FormVidhi-liṅ (विधिलिङ्, Optative), Prathama-puruṣa (3rd), Eka-vacana (Singular); परस्मैपद
deva-buddhyāwith the attitude (that it is) a deity
deva-buddhyā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootdeva + buddhi (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Instrumental (3rd/तृतीया), Singular; समासः—तत्पुरुष (devasya buddhiḥ / deva-buddhi: notion of deity)
tubut/indeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormAvyaya; विरोध/विशेषार्थक निपात (but/indeed)
pratimāman image/idol
pratimām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpratimā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular
loha-mṛn-mayīmmade of metal or clay
loha-mṛn-mayīm:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootloha + mṛt + maya (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular; समासः—तत्पुरुष (loha-mṛt-ādi-maya: made of metal and clay); विशेषणम् (qualifying pratimām)