Previous Verse
Next Verse

Shloka 78

Cintāmaṇi-gṛha Antara-kathana (Account of the Inner Chambers of the Cintāmaṇi Palace) — Lalitopākhyāna Context

अर्धेन्दुललिते भाले सम्यक्कॢप्तालकच्छटा / पालीवतं समाणिक्यकुण्डलामण्डितश्रुतिः

ardhendulalite bhāle samyakkḷptālakacchaṭā / pālīvataṃ samāṇikyakuṇḍalāmaṇḍitaśrutiḥ

หน้าผากของนางงามละมุนดุจพระจันทร์เสี้ยว ปอยผมจัดแต่งอย่างประณีต ใบหูงามดุจพาลี ประดับด้วยตุ้มหูทับทิม

ardha-indu-laliteon (a) half-moon-charming (forehead)
ardha-indu-lalite:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootardha (प्रातिपदिक) + indu (प्रातिपदिक) + lalita (प्रातिपदिक/कृदन्त)
FormNapuṃsakaliṅga, Saptamī (7th/सप्तमी), Ekavacana; locative qualifying bhāle: ‘on the forehead, charming with a half-moon’
bhāleon the forehead
bhāle:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootbhāla (प्रातिपदिक)
FormNapuṃsakaliṅga, Saptamī, Ekavacana
samyak-kḷpta-alaka-cchaṭāwith a well-arranged mass of curls
samyak-kḷpta-alaka-cchaṭā:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootsamyak (अव्यय) + kḷpta (कृदन्त; √kḷp/कॢप्, क्त) + alaka (प्रातिपदिक) + cchaṭā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā, Ekavacana; tatpuruṣa ‘well-arranged curl-cluster’
pālī-vatamlike a row/line
pālī-vatam:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootpālī (प्रातिपदिक) + vat (प्रत्यय)
FormNapuṃsakaliṅga, Dvitīyā (2nd/द्वितीया), Ekavacana; -vat adjective ‘like a row/line’ (used adverbially/qualifying ornamentation)
sa-māṇikya-kuṇḍala-maṇḍita-śrutiḥwhose ears are adorned with ruby earrings
sa-māṇikya-kuṇḍala-maṇḍita-śrutiḥ:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootsa (उपसर्गसदृश ‘with’) + māṇikya (प्रातिपदिक) + kuṇḍala (प्रातिपदिक) + maṇḍita (कृदन्त; √maṇḍ/मण्ड्, क्त) + śruti (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā, Ekavacana; tatpuruṣa ‘māṇikya-kuṇḍalena maṇḍitā śrutiḥ’ (ears adorned with ruby earrings)