Previous Verse
Next Verse

Shloka 62

Cintāmaṇi-gṛha Antara-kathana (Account of the Inner Chambers of the Cintāmaṇi Palace) — Lalitopākhyāna Context

अथ मञ्चस्योपरिष्टाद्धंसतूलिकतल्पकः / हस्तमात्रं समुन्नम्रं चतुर्नल्वप्रविस्तरम्

atha mañcasyopariṣṭāddhaṃsatūlikatalpakaḥ / hastamātraṃ samunnamraṃ caturnalvapravistaram

ต่อมาเหนือแท่นบัลลังก์มีที่นอนรองด้วยปุยขนหงส์; สูงราวหนึ่งศอก และกว้างขยายถึงสี่นัลวะตามมาตราเดิม

athathen/now
atha:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse marker)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
FormĀrambha/anuvādaka-avyaya (particle: ‘then/now’)
mañcasyaof the couch
mañcasya:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootmañca (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (m.), Ṣaṣṭhī vibhakti (Gen. 6th), Ekavacana (sg.)
upariṣṭātabove/on top
upariṣṭāt:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeIndeclinable
Rootupariṣṭāt (अव्यय)
FormDeśa-avyaya (adverb of place)
haṃsa-tūlikā-talpakaḥa swan-down cushion/mattress
haṃsa-tūlikā-talpakaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Roothaṃsa (प्रातिपदिक) + tūlikā (प्रातिपदिक) + talpaka (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (m.), Prathamā (Nom. 1st), Ekavacana (sg.); tatpuruṣa: ‘haṃsa-tūlikāyāḥ talpakaḥ’ (a mattress/cushion of swan-down)
hasta-mātramof a hand’s measure
hasta-mātram:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Measure)
TypeAdjective
Roothasta (प्रातिपदिक) + mātra (प्रातिपदिक)
FormNapुंसकलिङ्ग (n.), Dvitīyā vibhakti (Acc. 2nd), Ekavacana (sg.); pramāṇa-viśeṣaṇa ‘hasta-parimāṇa’
samunnamramraised/elevated
samunnamram:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootsam-ud-√nam (धातु) + kta (कृत्)
FormKta/PPP (क्त), Napuṃsaka (n.), Dvitīyā (Acc. 2nd), Ekavacana (sg.); agrees with talpakaḥ understood as object-description (or with implied ‘talpakam’)
catur-nalva-pravistaramwith an extent of four nalvas
catur-nalva-pravistaram:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Measure)
TypeAdjective
Rootcatur (संख्या) + nalva (प्रातिपदिक) + pravistara (प्रातिपदिक)
FormNapuṃsaka (n.), Dvitīyā (Acc. 2nd), Ekavacana (sg.); measure-compound: ‘catur-nalva-pravistara’ = having a spread/extent of four nalvas