Previous Verse
Next Verse

Shloka 94

भण्डपुत्रशोकः (Bhaṇḍa’s Lament for His Sons) — Lalitopākhyāna Episode

क्रोधयन्तः कर्णतालैः पुष्कलावर्त्तकोपमैः / नासाश्वासैश्च परुषैर्विक्षिपन्तः पताकिनीम्

krodhayantaḥ karṇatālaiḥ puṣkalāvarttakopamaiḥ / nāsāśvāsaiśca paruṣairvikṣipantaḥ patākinīm

พวกเขากระทบหูเป็นจังหวะปลุกโทสะดุจวังวนใหญ่ และด้วยลมหายใจทางจมูกอันกร้าวก็สลัดกองทัพผู้ชูธงให้กระจัดกระจาย

krodhayantaḥinfuriating, enraging
krodhayantaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootkrudh (धातु)
FormCausative present active participle (ṇic + शतृ), Masculine, Nominative (1st/प्रथमा), Plural; 'causing anger/infuriating'
karṇa-tālaiḥwith (their) ear-flaps
karṇa-tālaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootkarṇa + tāla (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental (3rd/तृतीया), Plural; द्वन्द्व: karṇāḥ ca tālāḥ (ears and palmy/temple flaps; here ear-flaps)
puṣkala-āvartta-kopa-maiḥwith (ear-flaps) like a huge-whirlpool of fury
puṣkala-āvartta-kopa-maiḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpuṣkala + āvartta + kopa + ma (प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Instrumental (3rd/तृतीया), Plural; agrees with 'karṇatālaiḥ'; tatpuruṣa: puṣkala-āvartta-sadṛśa-kopa (having anger like a mighty whirlpool)
nāsā-śvāsaiḥwith nasal breaths
nāsā-śvāsaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootnāsā + śvāsa (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental (3rd/तृतीया), Plural; tatpuruṣa: nāsāyāḥ śvāsāḥ (nasal breaths)
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चयबोधक अव्यय)
paruṣaiḥharsh, rough
paruṣaiḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootparuṣa (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental (3rd/तृतीया), Plural; agreeing with 'nāsāśvāsaiḥ'
vikṣipantaḥscattering, tossing about
vikṣipantaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootvi + kṣip (धातु)
FormVartamāna-kṛdanta (present active participle/शतृ), Masculine, Nominative (1st/प्रथमा), Plural
patākinīmthe bannered army (host)
patākinīm:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpatākinī (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular