Shloka 40
भण्डपुत्रशोकः (Bhaṇḍa’s Lament for His Sons) — Lalitopākhyāna Episode
Devanagari script
पूजां विधाय मन्त्रस्य बलिभिश्छागलादिभिः / तद्यन्त्रं चारिकटके प्राक्षिपत्समरे ऽसुरः
Transliteration
pūjāṃ vidhāya mantrasya balibhiśchāgalādibhiḥ / tadyantraṃ cārikaṭake prākṣipatsamare 'suraḥ
Translation
ครั้นบูชามนต์แล้วถวายพลีด้วยแพะเป็นต้น อสูรนั้นก็ขว้างยันตระนั้นลงสู่จาริกฏกะในท่ามกลางศึก.
Word by Word
पूजाम्worship
पूजाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपूजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन (sg.)
विधायhaving performed
विधाय:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootवि + धा (धातु) + ल्यप् (क्त्वा-प्रत्यय; कृदन्त)
Formअव्ययकृदन्त (gerund), ‘having performed/arranged’
मन्त्रस्यof the mantra
मन्त्रस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootमन्त्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन (sg.)
बलिभिःwith offerings/sacrifices
बलिभिः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootबलि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), तृतीया (3rd/करण), बहुवचन (pl.)
छागलादिभिःwith goats and the like
छागलादिभिः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootछागल + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), तृतीया (3rd/करण), बहुवचन (pl.); समासः—तत्पुरुषः (‘छागलः आदिः येषाम्’—goats etc.)
तत्that
तत्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (n.), द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन (sg.) (agreeing with यन्त्रम्)
यन्त्रम्yantra/diagram
यन्त्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयन्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (n.), द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन (sg.)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
अरि-कटकेin the enemy’s camp/army
अरि-कटके:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअरि + कटक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन (sg.); समासः—तत्पुरुषः (‘अरेः कटकः’ = enemy’s camp/army)
प्राक्षिपत्threw/cast
प्राक्षिपत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + क्षिप् (धातु)
Formलङ्-लकार (imperfect/past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन (sg.)
समरेin battle
समरे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसमर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन (sg.)
असुरःthe demon
असुरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअसुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन (sg.)