Previous Verse
Next Verse

Shloka 20

भण्डपुत्रशोकः (Bhaṇḍa’s Lament for His Sons) — Lalitopākhyāna Episode

भवदाज्ञालवं प्राप्य समस्तभुवनं हठात् / विमर्द्दयितुमीशाः स्मः किमु तां मुग्धभामिनीम्

bhavadājñālavaṃ prāpya samastabhuvanaṃ haṭhāt / vimarddayitumīśāḥ smaḥ kimu tāṃ mugdhabhāminīm

เพียงได้เศษเสี้ยวพระบัญชาของท่าน พวกเราก็สามารถย่ำยีสรรพโลกทั้งปวงได้โดยพลัน แล้วนับประสาอะไรกับนางผู้หลงใหลผู้นั้น.

bhavat-ājñā-lavama mere fraction of your command
bhavat-ājñā-lavam:
Karma (कर्म/Object) of prāpya
TypeNoun
Rootbhavat (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + ājñā (प्रातिपदिक) + lava (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular; समासः षष्ठी-तत्पुरुष—‘भवतः आज्ञायाः लवम्’ = ‘a mere particle of your command’
prāpyahaving obtained
prāpya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण) to īśāḥ smaḥ
TypeVerb
Rootpra-√āp (आप् धातु)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वान्त/ल्यप्), ‘having obtained’
samasta-bhuvanamthe entire world
samasta-bhuvanam:
Karma (कर्म/Object) of vimarddayitum
TypeNoun
Rootsamasta (प्रातिपदिक) + bhuvana (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular; कर्मधारय—‘समस्तं भुवनम्’
haṭhātby force
haṭhāt:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roothaṭha (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Ablative (पञ्चमी), Singular; used adverbially (अव्ययीभाववत्) ‘by force/suddenly’
vimarddayitumto crush/subdue
vimarddayitum:
Prayojana (प्रयोजन/Purpose)
TypeVerb
Rootvi-√mṛd (मृद् धातु)
FormInfinitive (तुमुन्), ‘to crush/subdue’
īśāḥwe are capable/lords (able ones)
īśāḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootīśa (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
smaḥare
smaḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√as (अस् धातु)
FormPresent (लट्), 1st person (उत्तमपुरुष), Plural (बहुवचन), Parasmaipada; enclitic form ‘smaḥ’
kimuhow much more (then)
kimu:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootkim + u (अव्यय-समुदाय)
FormAvyaya (अव्यय), interrogative-emphatic particle (किमु) expressing ‘how much more/what then’
tāmher
tām:
Karma (कर्म/Object) of implied ‘vimarddayitum’
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative, Singular
mugdha-bhāminīmthe naive/innocent woman
mugdha-bhāminīm:
Karma (कर्म/Object) apposition to tām
TypeNoun
Rootmugdha (प्रातिपदिक) + bhāminī (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative, Singular; कर्मधारय—‘मुग्धा भामिनी’