Previous Verse
Next Verse

Shloka 27

विषङ्गपलायनम् (Viṣaṅga-palāyanam) — Aftermath of the First Battle Day

स्वचक्रस्य पुरो रक्षां विधाय दृढसाधनैः / परचक्राक्रमः कार्यो जिगीषद्भिर्महाजनैः

svacakrasya puro rakṣāṃ vidhāya dṛḍhasādhanaiḥ / paracakrākramaḥ kāryo jigīṣadbhirmahājanaiḥ

พึงจัดการป้องกันกองทัพของตนไว้ก่อนด้วยเครื่องอุปกรณ์อันมั่นคง แล้วมหาชนผู้ปรารถนาชัยจึงควรยกเข้าตีวงทัพของฝ่ายตรงข้าม

svacakrasyaof one’s own force
svacakrasya:
Sambandha (सम्बन्ध/possessor)
TypeNoun
Rootsva + cakra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th case), एकवचन; ‘of one’s own army/circle’
puraḥfirst / in front
puraḥ:
Adhikarana (अधिकरण/place/priority)
TypeIndeclinable
Rootpuraḥ (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb: in front/first)
rakṣāmprotection
rakṣām:
Karma (कर्म/object)
TypeNoun
Rootrakṣā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन
vidhāyahaving established
vidhāya:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootvi + dhā (धा धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund), ‘having arranged/established’
dṛḍhasādhanaiḥby firm means
dṛḍhasādhanaiḥ:
Karana (करण/instrument)
TypeNoun
Rootdṛḍha + sādhana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd case), बहुवचन; ‘by firm means/resources’
paracakrākramaḥassault on the enemy army
paracakrākramaḥ:
Karta (कर्ता/subject: what is to be done)
TypeNoun
Rootpara + cakra + ākrama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; ‘attack on the enemy’s force’
kāryaḥshould be done
kāryaḥ:
Kriya (क्रिया/predicate: obligation)
TypeAdjective
Rootkārya (प्रातिपदिक; gerundive from kṛ)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; तव्यत्/यत्-अर्थ (gerundive: ‘to be done’)
jigīṣadbhiḥby would-be conquerors
jigīṣadbhiḥ:
Karana (करण/agent-instrument in passive obligation)
TypeAdjective
Rootji + gīṣat (जि धातु; desiderative participle)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd case), बहुवचन; देशिदेरिवेटिव (desiderative) वर्तमान कृदन्त; ‘by those wishing to conquer’
mahājanaiḥby great men
mahājanaiḥ:
Karana (करण/agent)
TypeNoun
Rootmahā + jana (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd case), बहुवचन