Shloka 116
विषङ्गपलायनम् (Viṣaṅga-palāyanam) — Aftermath of the First Battle Day
Devanagari script
ताभिर्निवेद्यमानानि सा देवी ललितांबिका / पुत्रीभुजावदानानि श्रुत्वा प्रीतिं समाययौ
Transliteration
tābhirnivedyamānāni sā devī lalitāṃbikā / putrībhujāvadānāni śrutvā prītiṃ samāyayau
Translation
เมื่อทรงสดับถ้อยรายงานถึงวีรกรรมของปุตรีภุชา พระเทวีลลิตามพิกาก็ทรงบังเกิดปีติยินดีอย่างยิ่ง
Word by Word
ताभिःby them
ताभिः:
कर्ता (कर्तृ/Agent; passive construction)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; सर्वनाम-रूपम्
निवेद्यमानानिbeing reported
निवेद्यमानानि:
कर्म (कर्म/Reported matters)
TypeVerb
Rootनि + विद् (धातु)
Formवर्तमान-कृदन्तः कर्मणि (शानच्/Present passive participle), नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; अत्र कर्मरूपेण (things being reported)
साshe
सा:
कर्ता (कर्तृ/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
देवीthe goddess
देवी:
कर्ता (कर्तृ/Subject; apposition)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सम्बोधनार्थेऽपि सम्भवति, अत्र प्रथमा
ललिता-अम्बिकाLalitā Ambikā
ललिता-अम्बिका:
कर्ता (कर्तृ/Subject; apposition)
TypeNoun
Rootललिता (प्रातिपदिक) + अम्बिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारयः (ललिता एव अम्बिका)
पुत्री-भुज-अवदानानिthe exploits of (her) daughter’s arms
पुत्री-भुज-अवदानानि:
कर्म (कर्म/Direct object of hearing)
TypeNoun
Rootपुत्री (प्रातिपदिक) + भुज (प्रातिपदिक) + अवदान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुष-श्रृङ्खला (पुत्र्याः भुजाः; तेषां अवदानानि = exploits of the daughter’s arms)
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
पूर्वकाल-क्रिया (Prior action)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्तः (Gerund/Absolutive), अव्ययम्; पूर्वकालिक-क्रिया (having heard)
प्रीतिम्joy, delight
प्रीतिम्:
कर्म (कर्म/Direct object)
TypeNoun
Rootप्रीति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
समाययौattained, came to
समाययौ:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Rootसम् + आ + या (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्