Shloka 101
बलाहकादिसप्तसेनानायकप्रेषणम् (Dispatch of the Seven Commanders beginning with Balāhaka) / Lalitopākhyāna War Continuation
Devanagari script
हतशिष्टाः कतिपया बहुवित्राससङ्कुलाः / शरणं जग्मुरत्यार्त्ताः क्रन्दन्तं शून्यकेश्वरम्
Transliteration
hataśiṣṭāḥ katipayā bahuvitrāsasaṅkulāḥ / śaraṇaṃ jagmuratyārttāḥ krandantaṃ śūnyakeśvaram
Translation
ผู้ที่เหลือรอดเพียงไม่กี่คน ถูกความหวาดกลัวนานาประการครอบงำ ด้วยความทุกข์ร้อนยิ่ง จึงพากันไปพึ่งพา “ศูนยเกศวร” ผู้กำลังร่ำไห้คร่ำครวญ।
Word by Word
हत-शिष्टाःthose who survived after being struck (the remnants)
हत-शिष्टाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootहत (कृदन्त, √हन् धातु) + शिष्ट (कृदन्त, √शिष्/√शास् धातु; ‘remaining’)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; कर्मधारय-समास; ‘हताः च शिष्टाः च’ इति विशेषण-समूहः
कतिपयाःa few
कतिपयाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootकतिपय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; संख्यावाचक/परिमाणवाचक विशेषण
बहु-वित्रास-सङ्कुलाःfilled with great fear
बहु-वित्रास-सङ्कुलाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootबहु (प्रातिपदिक) + वित्रास (प्रातिपदिक) + सङ्कुल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; षष्ठी/तत्पुरुष-प्रायः: ‘बहु-वित्रासेण सङ्कुलाः’ (filled with much terror)
शरणम्refuge
शरणम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशरण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; गत्यर्थक-क्रियायाः कर्म
जग्मुःwent
जग्मुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√गम् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; परस्मैपद
अति-आर्त्ताःextremely distressed
अति-आर्त्ताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअति (उपसर्ग/अव्यय) + आर्त (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; कर्मधारय: ‘अत्यन्तम् आर्त्ताः’
क्रन्दन्तम्crying, lamenting
क्रन्दन्तम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Root√क्रन्द् (धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘शून्यकेश्वरम्’ इत्यस्य विशेषणम्
शून्यक-ईश्वरम्the lord of Śūnyaka
शून्यक-ईश्वरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशून्यक (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; तत्पुरुष: ‘शून्यकस्य ईश्वरः’ (lord of Śūnyaka)