Previous Verse
Next Verse

Shloka 12

दुर्मद-कुरण्ड-वधः (The Slaying of Durmada and Kuraṇḍa) — Lalitopākhyāna Battle Continuation

धूलीमयमिवाशेषमभवद्विश्वमण्डलम् / क्वचिच्छब्दमयं चैव निःसाणकठिनस्वनैः

dhūlīmayamivāśeṣamabhavadviśvamaṇḍalam / kvacicchabdamayaṃ caiva niḥsāṇakaṭhinasvanaiḥ

ทั่วทั้งจักรวาลประหนึ่งกลายเป็นม่านธุลี และบางแห่งก็เต็มไปด้วยเสียงกัมปนาทอันแข็งกร้าวจากแตรศึกนिःสาณ

dhūlī-mayamdust-filled/dusty
dhūlī-mayam:
Pradhana-visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdhūlī (प्रातिपदिक) + maya (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative, Singular; predicate adjective to viśvamaṇḍalam
ivaas if
iva:
Upama (उपमा)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
FormComparative particle (उपमावाचक)
aśeṣamentire
aśeṣam:
Pradhana-visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootaśeṣa (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative, Singular; ‘entire/without remainder’, qualifying viśvamaṇḍalam
abhavatbecame
abhavat:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√bhū (धातु)
FormImperfect (लङ्), 3rd person, Singular; Parasmaipada
viśva-maṇḍalamthe world-sphere
viśva-maṇḍalam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootviśva (प्रातिपदिक) + maṇḍala (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative, Singular; ‘विश्वं मण्डलम्’ = the whole sphere/world-region
kvacitsomewhere/at places
kvacit:
Desha-adhikarana (देशाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootkvacit (अव्यय)
FormAdverb (देशवाचक अव्यय)
śabda-mayamfull of sound
śabda-mayam:
Pradhana-visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootśabda (प्रातिपदिक) + maya (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative, Singular; predicate adjective (elliptically continuing ‘viśvamaṇḍalam’)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चय)
evaindeed
eva:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
FormEmphatic particle (निश्चय/अवधारण)
niḥsāṇa-kaṭhina-svanaiḥby harsh trumpet-sounds
niḥsāṇa-kaṭhina-svanaiḥ:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootniḥsāṇa (प्रातिपदिक) + kaṭhina (प्रातिपदिक) + svana (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental (3rd), Plural (बहुवचन); ‘निःसाणकठिनस्वनैः’ = by harsh sounds of (war-)trumpets/bugles (niḥsāṇa)