Previous Verse
Next Verse

Shloka 43

Amṛta-Manthana and Lalitā’s Mohinī Intervention

Amṛtamanthana-Prasaṅga

वाहनादवरुह्येशः पार्वत्या सहितः स्थितम् / तं दृष्ट्वा शीघ्रमागत्य संपूज्यार्घ्यादितो मुदा

vāhanādavaruhyeśaḥ pārvatyā sahitaḥ sthitam / taṃ dṛṣṭvā śīghramāgatya saṃpūjyārghyādito mudā

พระอีศะเสด็จลงจากพาหนะพร้อมพระปารวตีและประทับยืนอยู่ ณ ที่นั้น ครั้นเขาเห็นแล้วก็รีบเข้ามา บูชาด้วยความปีติ ถวายอัรฆยะและเครื่องสักการะทั้งหลาย

वाहनात्from the vehicle
वाहनात्:
अपादान (Apādāna/source)
TypeNoun
Rootवाहन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन (Singular)
अवरुह्यhaving descended
अवरुह्य:
क्रियाविशेषण (Kriyā-viśeṣaṇa/adverbial)
TypeVerb
Rootअव√रुह् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), ‘having descended’
ईशःthe Lord (Śiva)
ईशः:
कर्ता (Kartā/subject)
TypeNoun
Rootईश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
पार्वत्याwith Pārvatī
पार्वत्या:
सहकारक (Saha/association)
TypeNoun
Rootपार्वती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular)
सहितःaccompanied
सहितः:
कर्ता (Kartā/subject)
TypeAdjective
Rootसहित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); विशेषण (adjective) of ईशः
स्थितम्standing (there)
स्थितम्:
क्रियाविशेषण (Kriyā-viśeṣaṇa/adverbial)
TypeVerb
Root√स्था (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (Past passive participle), नपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन (Singular); here used adverbially = ‘standing/remaining’
तम्him
तम्:
कर्म (Karma/object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
क्रियाविशेषण (Kriyā-viśeṣaṇa/adverbial)
TypeVerb
Root√दृश् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), ‘having seen’
शीघ्रम्quickly
शीघ्रम्:
क्रियाविशेषण (Kriyā-viśeṣaṇa/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootशीघ्र (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (indeclinable adverb)
आगत्यhaving come
आगत्य:
क्रियाविशेषण (Kriyā-viśeṣaṇa/adverbial)
TypeVerb
Rootआ√गम् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), ‘having come’
सम्पूज्यhaving worshipped
सम्पूज्य:
क्रियाविशेषण (Kriyā-viśeṣaṇa/adverbial)
TypeVerb
Rootसम्+√पूज् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), ‘having duly worshipped’
अर्घ्यादितःstarting with arghya (offering) etc.
अर्घ्यादितः:
क्रियाविशेषण (Kriyā-viśeṣaṇa/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootअर्घ्य + आदि (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास (adverbial compound), पञ्चमी-अर्थे अव्यय (indeclinable) = ‘beginning with arghya’
मुदाwith joy
मुदा:
करण (Karaṇa/instrument; manner)
TypeNoun
Rootमुद्/मुदा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular)