Previous Verse
Next Verse

Shloka 10

लोकज्ञान-वर्णन (Lokajñāna-varṇana) — Description of World-Knowledge / Cosmogonic Classification

धातुर्दिव्येति यः प्रोक्तः क्रीडायां स विभाव्यते / तस्मात्तन्वास्तु दिव्याया जज्ञिरे तेन देवताः

dhāturdivyeti yaḥ proktaḥ krīḍāyāṃ sa vibhāvyate / tasmāttanvāstu divyāyā jajñire tena devatāḥ

ผู้ที่ถูกกล่าวว่า “ธาตาผู้ทิพย์” ย่อมปรากฏในลีลาของพระองค์; จากกายทิพย์นั้นเองเหล่าเทวะจึงบังเกิด

dhātuḥroot (verbal root)
dhātuḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdhātu (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
divya“divya” (the form/word)
divya:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootdiv (धातु) → divya (प्रातिपदिक/धातुनिर्मित)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग) as quoted form; Nominative/Accusative Singular (प्रथमा/द्वितीया एकवचन) in iti-quotation
itithus/“…”
iti:
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
FormAvyaya (अव्यय), quotative particle (उद्धरणसूचक)
yaḥwhich/that (who)
yaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormRelative pronoun (यद्); Masculine, Nominative, Singular
proktaḥis said/declared
proktaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootpra-vac (धातु) → prokta (कृदन्त, क्त)
FormPast passive participle (क्त); Masculine, Nominative, Singular; predicate with yaḥ
krīḍāyāmin play/sport
krīḍāyām:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootkrīḍā (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Locative (7th/सप्तमी), Singular
saḥthat (root)
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPronoun; Masculine, Nominative, Singular
vibhāvyateis understood/considered
vibhāvyate:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvi-bhū (धातु) / bhāv (धातु) → vibhāvyate (तिङन्त)
FormPresent tense (लट्), Passive voice (कर्मणि), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन)
tasmāttherefore/from that
tasmāt:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormAblatival adverbial form (तस्मात्) used as avyaya: 'therefore/from that'
tanvāby (a) body/form
tanvā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Roottanu (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Instrumental (3rd/तृतीया), Singular; 'by/through the body/form'
tuindeed/but
tu:
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormAvyaya, particle (निपात) expressing emphasis/contrast
divyāyāḥof the divine
divyāyāḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootdivyā (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Genitive (6th/षष्ठी), Singular; qualifies tanu (understood)
jajñirewere born/arose
jajñire:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootjan (धातु)
FormPerfect (लिट्), Parasmaipada (परस्मैपद), 3rd person, Plural (बहुवचन)
tenatherefore/by that
tena:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormInstrumental (3rd/तृतीया), Singular
devatāḥdeities
devatāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdevatā (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Plural