Previous Verse
Next Verse

Shloka 22

Nīlakaṇṭha-nāmotpatti-kathana

Origin of the Epithet “Nīlakaṇṭha”

न च तत्काञ्चनं मध्ये नशैलं न च राजतम् / अनिर्देश्यमचिन्त्यं च लक्ष्यालक्ष्यं पुनः पुनः

na ca tatkāñcanaṃ madhye naśailaṃ na ca rājatam / anirdeśyamacintyaṃ ca lakṣyālakṣyaṃ punaḥ punaḥ

ภายในนั้นมิใช่ทอง มิใช่ศิลา มิใช่เงิน เป็นสิ่งบอกกล่าวมิได้และเกินคำนึง—ครั้งแล้วครั้งเล่าดูเหมือนปรากฏ แต่ก็เหมือนไม่อาจเห็นได้

nanot
na:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
FormAvyaya; negation particle (निषेध)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormAvyaya; conjunction
tatthat
tat:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNapuṃsakalिङ्ग, Prathamā (1st) or Dvitīyā (2nd), Ekavacana; deictic ‘that’ (here with kāñcanam as apposition)
kāñcanamgold
kāñcanam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkāñcana (प्रातिपदिक)
FormNapuṃsakalिङ्ग, Prathamā (1st) or Dvitīyā (2nd), Ekavacana; ‘gold’ (as predicate/thing absent)
madhyein the middle
madhye:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootmadhya (प्रातिपदिक)
FormNapuṃsakalिङ्ग, Saptamī (7th), Ekavacana; locative
nanot
na:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
FormAvyaya; negation
śailammountain
śailam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootśaila (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā (1st) or Dvitīyā (2nd), Ekavacana; ‘mountain’ (as predicate/thing absent)
nanot
na:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
FormAvyaya; negation
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormAvyaya; conjunction
rājatamsilver
rājatam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrājata (प्रातिपदिक)
FormNapuṃsakalिङ्ग, Prathamā (1st) or Dvitīyā (2nd), Ekavacana; ‘silver’ (as predicate/thing absent)
anirdeśyamindescribable
anirdeśyam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootanirdeśya (प्रातिपदिक)
FormNapuṃsakalिङ्ग, Prathamā (1st) or Dvitīyā (2nd), Ekavacana; predicate adjective
acintyaminconceivable
acintyam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootacintya (प्रातिपदिक)
FormNapuṃsakalिङ्ग, Prathamā (1st) or Dvitīyā (2nd), Ekavacana; predicate adjective
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormAvyaya; conjunction
lakṣya-alakṣyamperceivable and imperceivable
lakṣya-alakṣyam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootlakṣya (प्रातिपदिक) + alakṣya (प्रातिपदिक)
FormNapuṃsakalिङ्ग, Prathamā (1st) or Dvitīyā (2nd), Ekavacana; itaretara-dvandva used adjectivally ‘both perceivable and imperceivable’
punaḥagain
punaḥ:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootpunaḥ (अव्यय)
FormAvyaya; adverb (पुनरुक्ति/आवृत्ति)
punaḥagain and again
punaḥ:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootpunaḥ (अव्यय)
FormAvyaya; adverb; repetition for emphasis