Previous Verse
Next Verse

Shloka 18

Nīlakaṇṭha-nāmotpatti-kathana

Origin of the Epithet “Nīlakaṇṭha”

उत्तरां दिशमास्थाय ज्वालामद्राक्ष्व विष्ठिताम् / ज्वालां ततस्तामालोक्य विस्मितौ च तदानघाः

uttarāṃ diśamāsthāya jvālāmadrākṣva viṣṭhitām / jvālāṃ tatastāmālokya vismitau ca tadānaghāḥ

เมื่อมุ่งสู่ทิศเหนือ เขาทั้งสองได้เห็นเปลวเพลิงตั้งมั่นอยู่ ณ ที่นั้น ครั้นทอดพระเนตรเปลวเพลิงนั้นแล้ว ผู้บริสุทธิ์ทั้งสองก็พิศวงยิ่งนัก

uttarāmnorthern
uttarām:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootuttara (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (स्त्रीलिङ्ग), Dvitīyā vibhakti (2nd/द्वितीया), Ekavacana (singular); viśeṣaṇa of diśam
diśamdirection
diśam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootdiś (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Dvitīyā (2nd), Ekavacana; gati-viṣaya (direction as goal)
āsthāyahaving gone/turned to
āsthāya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootā-√sthā (धातु)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वान्त/ल्यप्), ‘having approached/taken position’
jvālāmflame
jvālām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootjvālā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Dvitīyā (2nd), Ekavacana
adrākṣva(you) saw
adrākṣva:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√dṛś (धातु)
FormLuṅ (लुङ्, aorist), Madhyama-puruṣa (2nd person), Ekavacana; Parasmaipada; ‘you saw’
viṣṭhitāmstanding/placed
viṣṭhitām:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvi-√sthā (धातु)
FormKta participle (क्त), Strīliṅga, Dvitīyā (2nd), Ekavacana; agrees with jvālām
jvālāmthe flame
jvālām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootjvālā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Dvitīyā (2nd), Ekavacana
tataḥthen
tataḥ:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय)
FormAvyaya; adverb (क्रियाविशेषण) of sequence ‘then/from there’
tāmthat (her/it)
tām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Dvitīyā (2nd), Ekavacana; refers to jvālā
ālokyahaving seen/observed
ālokya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootā-√lok (धातु)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वान्त/ल्यप्), ‘having looked at’
vismitauastonished (two)
vismitau:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootvismita (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (masc), Prathamā vibhakti (1st), Dvivacana (dual); predicate adjective
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormAvyaya; conjunction (समुच्चय)
tadāthen
tadā:
Kālādhi karaṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
FormAvyaya; temporal adverb (कालवाचक)
anaghāḥsinless ones
anaghāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootanagha (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā (1st), Bahuvacana (plural); used as epithet/address ‘sinless ones’