Previous Verse
Next Verse

Shloka 13

Nīlakaṇṭha-nāmotpatti-kathana

Origin of the Epithet “Nīlakaṇṭha”

शतसूर्यप्रतीकाशं ज्वलन्तं स्वेन तेजसा / चतुर्वक्त्रं महायोगं पुरुषं काञ्चनप्रभम्

śatasūryapratīkāśaṃ jvalantaṃ svena tejasā / caturvaktraṃ mahāyogaṃ puruṣaṃ kāñcanaprabham

พระองค์ส่องโชติช่วงด้วยเดชของตน ดุจแสงร้อยสุริยัน มีสี่พักตร์ เป็นมหาโยคี บุรุษผู้เรืองรองดุจทองคำ

śata-sūrya-pratīkāśamhaving the radiance of a hundred suns
śata-sūrya-pratīkāśam:
Viśeṣaṇa of karma (कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootśata (प्रातिपदिक) + sūrya (प्रातिपदिक) + pratīkāśa (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (Masculine), Dvitīyā vibhakti (Accusative/2nd), Ekavacana (Singular); samāsa: ṣaṣṭhī-tatpuruṣa (śata-sūryāṇāṃ pratīkāśaḥ) used adjectivally
jvalantamblazing
jvalantam:
Viśeṣaṇa of karma (कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootjval (धातु)
FormVartamāna-kṛdanta (Present active participle/शतृ), Puṃliṅga, Dvitīyā (Accusative), Ekavacana; from √jval (to blaze)
svenaby his own
svena:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootsva (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga/napuṃsaka-prayoga (contextual), Tṛtīyā vibhakti (Instrumental/3rd), Ekavacana; sarvanāma (pronoun) used adjectivally
tejasāsplendour, energy
tejasā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Roottejas (प्रातिपदिक)
FormNapuṃsakaliṅga (Neuter), Tṛtīyā vibhakti (Instrumental/3rd), Ekavacana
catur-vaktramfour-faced
catur-vaktram:
Viśeṣaṇa of karma (कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootcatur (प्रातिपदिक) + vaktra (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā (Accusative), Ekavacana; samāsa: dvigu (caturṇi vaktrāṇi yasya) used adjectivally
mahā-yogamof great yoga (greatly endowed with yogic power)
mahā-yogam:
Viśeṣaṇa of karma (कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootmahā (प्रातिपदिक) + yoga (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā (Accusative), Ekavacana; samāsa: karmadhāraya (mahān yogaḥ) used adjectivally
puruṣamthe person, being
puruṣam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpuruṣa (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (Masculine), Dvitīyā vibhakti (Accusative/2nd), Ekavacana
kāñcana-prabhamgolden-radiant
kāñcana-prabham:
Viśeṣaṇa of karma (कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootkāñcana (प्रातिपदिक) + prabhā/prabha (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā (Accusative), Ekavacana; samāsa: tatpuruṣa (kāñcanasya prabhā yasyāsti / kāñcana-sadṛśī prabhā) used adjectivally