Previous Verse
Next Verse

Shloka 115

अधोलोकवर्णनम् (Adholoka-varṇana) — Description of the Lower Worlds and Cosmographic Measures

योजनानां सहस्राणि ऊर्द्ध्वमुत्तिष्ठते शतम् / प्रयाति भगवानाशु ब्राह्मणैरभिरक्षितः / वालखिल्यैश्च मुनिभिर्धृतार्चिः समरीचिभिः

yojanānāṃ sahasrāṇi ūrddhvamuttiṣṭhate śatam / prayāti bhagavānāśu brāhmaṇairabhirakṣitaḥ / vālakhilyaiśca munibhirdhṛtārciḥ samarīcibhiḥ

พระภควานผู้ได้รับการคุ้มครองโดยพราหมณ์ และรายล้อมด้วยรัศมีอันรุ่งเรืองของฤๅษีวาลคิลยะและสมรีจิ เสด็จขึ้นสู่เบื้องบนอย่างรวดเร็ว ไกลถึงร้อยพันโยชน์

yojanānāmof yojanas (distance units)
yojanānām:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootyojana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), षष्ठीविभक्ति (6th/genitive), बहुवचन (plural)
sahasrāṇithousands
sahasrāṇi:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsahasra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), प्रथमा/द्वितीया विभक्ति (1st/2nd), बहुवचन (plural)
ūrddhvamupwards
ūrddhvam:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootūrddhva (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (indeclinable), क्रियाविशेषण (adverb)
uttiṣṭhaterises/stands up
uttiṣṭhate:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootut-√sthā (धातु)
Formलट्-लकार (present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular), आत्मनेपद (ātmanepada)
śatama hundred
śatam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootśata (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), प्रथमा/द्वितीया विभक्ति (1st/2nd), एकवचन (singular)
prayātigoes forth/proceeds
prayāti:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-√yā (धातु)
Formलट्-लकार (present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular), परस्मैपद (parasmaipada)
bhagavānthe Lord
bhagavān:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbhagavat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा विभक्ति (1st/nominative), एकवचन (singular)
āśuquickly
āśu:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootāśu (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formअव्यय (indeclinable), क्रियाविशेषण (adverb)
brāhmaṇaiḥby Brahmins
brāhmaṇaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootbrāhmaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), तृतीया विभक्ति (3rd/instrumental), बहुवचन (plural)
abhirakṣitaḥprotected/guarded
abhirakṣitaḥ:
Karta-viśeṣaṇa (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootabhi-√rakṣ (धातु) + kta (कृत्)
Formकृदन्त (past passive participle, क्त), पुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा विभक्ति (1st), एकवचन (singular)
vālakhilyaiḥby the Vālakhilya sages
vālakhilyaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootvālakhilya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), तृतीया विभक्ति (3rd/instrumental), बहुवचन (plural)
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय (indeclinable), समुच्चयबोधक (conjunction)
munibhiḥby sages
munibhiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootmuni (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), तृतीया विभक्ति (3rd/instrumental), बहुवचन (plural)
dhṛtārciḥhaving held/borne radiance
dhṛtārciḥ:
Karta-viśeṣaṇa (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootdhṛta (√dhṛ + kta, कृत्) + arciṣ (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहिसमास (possessive): 'धृता अर्चिः यस्य सः'; पुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा विभक्ति (1st), एकवचन (singular)
samarīcibhiḥwith uniform rays
samarīcibhiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootsa-marīci (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयसमास: 'समाः मरीचयः येषां ते' (with equal rays); पुंलिङ्ग (masculine), तृतीया विभक्ति (3rd/instrumental), बहुवचन (plural)